Şiir İncelemeleri

Hasta Bir Telde Hasta Bir Nağme Şiirinin İncelenmesi

Hasta Bir Telde Hasta Bir Nağme                                                    

Ah ben, ben, ne hastayım bilsen:

Kalbimin ıztırâb-ı mâlülü,

Ruhumun ihtisâs-ı meçhulü

Ne kadar başka herkesinkinden.

 

Sen ki feyfâ-yı bînasîbimde, 

Bir küçük nür-ı rahm ü şefkatsin,

Dinle, ruhumdan akseden bu tanîn

Hasta bir telde hasta bir nağme.

 

Bu bütün kış devam eden kahhâr 

İhtisasat içinde hırpalanan 

Dâimâ hasta, dâimâ sehhâr 

Bir ümîdin peyinde şefkat uman 

Fikr-i me’yüs u gam-penâhımı ben 

Saf denizlerde belki bir mahzün 

Hiss-i şefkat bulur mehâsinden 

Hissedâr-ı şifâ olur diye dün 

Akşamüstü deniz kenârında 

Hayli gezmiş ve çok düşünmüştüm. 

Bu semâ-yı mükedder altında 

Acı bir hande mürtesem gördüm.

 

Âşıkından muvakkaten mahrum

Hasta bir genç kadındı sanki deniz.

Şüphesiz bahtiyâr, fakat mahrum,

Besliyor bir ümîd-i şefkat-rîz.

 

Güneş artık çekildi eşyadan. 

Sular artık menekşe olmuştu. 

Gölgelenmiş semâ-yı rüyadan 

Bir hayâl-i baîd ü mevhümu

 

Bekleyen gözlerim yorulmuştu. 

Sonra birden semâya baktım ben: 

Semt-i re’simde bir hayâl-i semen 

Bana senden neşîdeler okudu.

 

                                                 Tahsin Nahit

Günümüz Türkçesiyle

Hasta Bir Telde Hasta Bir Nağme

Ah ben, ben ne hastayım bilsen; 

kalbimin sakat ıstırabı, 

ruhumun bilinmeyen duyguları 

herkesinkinden ne kadar başka.

 

Sen ki nasipsiz çölümde 

küçük bir merhamet ve şefkat ışığısın. 

Dinle, ruhumdan yankılanan bu tınlayış, 

hasta bir telde, hasta bir sestir.

 

Bu bütün kış devam eden, 

ezici duygular içinde hırpalanan, 

daima hasta, daima büyüleyici 

bir ümidin arkasında şefkat uman 

ümitsiz ve gamlı düşüncemi ben, 

saf denizlerde belki bir mahzun 

hüzünlü bir şefkat bulur, 

güzelliklerinden şifa payını alır diye, dün 

akşamüstü, deniz kenarında 

epey gezmiş ve çok düşünmüştüm. 

Bu kederli gökyüzü altında 

acı bir gülüşün resmedildiğini gördüm.

 

Deniz, sanki âşığından geçici olarak 

mahrum kalmış bir genç kadındı. 

Şüphesiz talihli fakat mahrum olarak 

şefkat dağıtan bir umut besliyor.

 

Güneş artık varlıklardan çekildi. 

Sular artık menekşe olmuştu. 

Rüyanın gölgelenmiş semasından 

uzak ve kuruntudan ibaret bir hayali

 

bekleyen gözlerim yorulmuştu. 

Sonra birden gökyüzüne baktım: 

Tam tepemde taze bir hayal, 

bana senden şarkılar okudu.

Tahsin Nahit

 

Şiir dörtlüklerden ve on iki dizelik bir bentten oluşmuştur.

Şiirin ilk iki dörtlüğü sarma kafiye düzenine göre kafiyelenmiştir: abba

Ortadaki bent ve son üç dörtlükte çapraz kafiye vardır.

Genellikle tam veya zengin kafiye kullanılmıştır. Bu kafiyeler ahengin oluşmasına katkı sağlıyor.

Şiirin teması mutsuzluk ve umutsuzluktur. Şair kendi durumunu ve üzüntüsünü anlattıktan sonra tabiatı bu ruh hali ile betimliyor. Tabiata hasta bir ruh halinin penceresinden bakıyor. Gökyüzünden, denizden şefkat bekliyor; fakat onlar da hasta, elemli oldukları için bir şey yapamıyor.

Sembolizm akımının ilkelerinden biri de görünürlükten, açıklıktan kaçınmaktır. Bu şiirde de şair açık ve görünür varlık ve manzarayı betimlemiyor.

Sembolizmde kapalılık vardır. Bu şiir de kapalı bir şiirdir.

Sembolizmde duyu aktarmaları vardır. Yani bir duyu ile ilgili bir özellik başka bir duyu için kullanılır. Örnek:

kalbimin ızdırab-ı malûlu (kalbimin sakat ıstırabı)

acı bir hande (acı bir gülüş)

bir hayal-i semen (taze bir hayal)

hasta bir tel, hasta bir nağme

Şiirde Arapça ve Farsça kelime ve tamlamalar çoktur. Bu şiiri ağır yapmakta, şiirin anlaşılmasını zorlaştırmaktadır.

Şiir aruz ölçüsüyle yazılmıştır.

Servet-i Fünun şairlerinin kullandığı alışılmadık tamlamalar Fecr-i Ati şairlerinde de görülür. Fecr-i Ati şairlerinden Tahsin Nahit’in bu şiirinde ıztırab-ı malul (sakat ıstırap), feyfâ-yı bi nasip (nasipsiz çöl) ifadeleri alışılmışın dışında özgün kullanımlardır.

Nasipsiz çöl, ifadesiyle şair gönlü kastediyor, açık istiare yapıyor.

Sema-yı mükedder (üzüntülü sema) tamlamasında kapalı istiare vardır.

Acı bir hande ifadesinde tezat sanatı vardır.

Sular artık menekşe olmuştu, dizesinde teşbih yapılmıştır.

Bekleyen gözlerim yorulmuştu, dizesinde ad aktarması vardır.

Taze bir hayal, ifadesinde kapalı istiare vardır.

Şair şiirin başında kendi psikolojik durumunu ortaya koyuyor. Karamsar, umutsuz bir ruh hali içerisindedir, hastadır. Bir ümidin peşinden gitmektedir, denizlerden, göklerden şefkat aramaktadır; fakat aradığını denizde de gökyüzünde de bulamaz. Hasta olan yalnız kendi değildir, deniz de hastadır. Şair tabiatı hasta bir ruh haline uygun bir biçimde betimlemektedir. Baktığı her yerde gördüğü hep acı, üzüntü ve kederli manzaralardır, duydukları elemli seslerdir.

 

 

Yazdır

Yazar hakkında

Süleyman Kara

Öğrenci ve öğretmenler için faydalı olmak için onlara kaliteli edebiyat sitesi olan edebiyat sultanını sundum.

Yorum yap