Ders Notları

BATI EDEBİYATINDAN ALINAN NAZIM ŞEKİLLERİ

BATI EDEBİYATINDAN ALINAN NAZIM ŞEKİLLERİ:

1.SONE:
İki dört dizeli ve iki üç dizeli bentlerden oluşan 14 dizelik nazım biçimi.
Kafiye örgüsü şöyledir: Kafiye örgüsü, “abab, abba, ccd, eed” biçimindedir.
Sone nazım şeklini Türk edebiyatında ilk olarak Servet-i Fünun şairleri kullanmıştır.
Örnek:

Dağılır yele karşı altın saçları
Uçuşurdu bin bir büklüm içinde.
Bir hoş ışık vardı gözlerinde
Pırıl pırıl, sönmüş o zamandan beri.

Bir iyilik sarardı yüzünü bazen
Bilmem, belki bana öyle gelirdi.
Ben,o sevdadan can atan deli
Nasıl yanıp tutuşmazdım o zaman.

Yürüdü mü yerden kurtulurdu sanki
Melekler öyle yürüse gerek, sözleri
Bir başka türlüydü insan sözlerinden.

Gökte bir ruhtu o,bir canlı güneşti.
Öyle gördüm ben; öyle değilmiş şimdi.
Yay gevşemiş, ne çıkar, yara gitmez gönülden.

Francesco PETRARCA

2.TERZA-RİMA:

Üçer mısralık bentlerle kurulur.
Bent sayısı sınırsızdır.
Tek bir mısra ile sona erer.
Kafiye örgüsü, “aba, bcb, cdc, d” biçimindedir.
Dante, “İlahi Komedya”sını bu nazım şekliyle yazmıştır.
Servet-i Fünunculardan Tevfik Fikret’in “Şehrayin” adlı şiiri edebiyatımızdaki ilk terzarima örneğidir.
Örnek:

KELEBEK

Mavi bir gölge uçtu pencereden,
Baktım : âvâre bir küçük kelebek;
Yaramaz geldi kim bilir nereden

Belli yorgundu; bir veremli çiçek
Gibi serpildi lâmbanın yanma;
Bir duman uçtu, gitti titreyerek

Anladım kıydı yavrucuk canına.
Söyle ey mavi gölge, söyle eğer
Bir ölümden de çok fenaysa bana,

Şu karanlık, şu kimsesiz geceler.

Ali Canip YÖNTEM

3.TRİYOLE:

On mısralı bir nazım şeklidir.

Önce iki mısralı kısım, sonra dörder mısralı iki kısım gelir. Birinci kısmın ilk mısrası birinci dörtlüğün sonunda, yine birinci kısmın ikinci mısrası ikinci dörtlüğün sonunda tekrarlanır. Dört mısralı kısımlarda, eklenen mısraların ilk üç mısra ile anlam bütünlüğü sağlaması gerekir.

Kafiye şeması, “ab, aaaa, bbbb” biçimindedir.

GÜLÜN ÖZLEMİ 

Yıllar var ki hasretim senin melek simana, 
Yüzün bana yasaklı her şeyin farkındayım! 

Bin dereden su gelse halimden belli mânâ: 
Yıldırımlar yağıyor sığındığım limana! 
Dilimde tüy biterken sen gelmedin imana; 
Yıllar var ki hasretim senin melek simana! 

Hüzünlü notalarda, yakıcı şarkındayım; 
Akan ömür nehrinin insafsız arkındayım, 
Rüyalarımda bile, feleğin çarkındayım; 
Yüzün bana yasaklı her şeyin farkındayım!

İrfan Yılmaz

 4.BALAT:

Üç uzun bir kısa bentten oluşan nazım biçimidir.
Uzun bentlerin mısra sayısı 6 ile 10 dize arasında değişir. Kısa bentler ise 4 ile 5 dize arasındadır.
Balatlarda her bendin sonundaki mısra nakarat bendidir.
Balatların kesin bir şekilde oluşturulmuş bir kafiye şeması yoktur.
Masal ve efsane özelliğindeki konuları işleyen kısa şiirlerdir.

Örnek:

 ASILMIŞLARIN BALADI

Olmayın bu kadar katı yürekli
Ey dünyada kalan insan kardeşler;
Allah da sizden razı olur belki
Sizler acırsanız bizlere eğer;
Şurada asılmışız üçer beşer;
Kuş sütüyle beslenen şu bedene
Bir bakın, dağılmada günden güne;
Bakın kül olan kemiklerimize,
Gülmeyin, dostlar, bu hale düşene;
Tanrı’dan mağfiret dileyin bize.

Kanun namına öldürüldük diye
Hor görmeyin bizleri, kardeş bilin;
Dünyada herkes akıllı olmaz ya,
Madem alnımıza yazılmış ölüm,
İsa Peygambere dua edinde
Yanmaktan cehennem ateşlerinde
Esirgesin bizi, acısın bize.
Etmeyin, işte ölmüşüz bir kere;
Tanrı’dan mağfiyet dileyin bize.
Görmedik bir gün olsun rahat yüzü;

Yağmur sularında yıkandık yunduk;
Kurda, kuşa yedirdik kaşı, gözü;
Gün ışıklarında karardık, yandık;
Kuş gagalarıyla kalbura döndük;
Durmadan kah şu yana, kah bu yana
Esen rüzgâra sallana sallana…
Kargalar geldi kondu üstümüze.
Sakın siz katılmayın bu kervana.
Tanrı’dan mağfiret dileyin bize.

BATI EDEBİYATINDAN ALINAN NAZIM ŞEKİLLERİ‘ni indir.

Yazdır

Yazar hakkında

Süleyman Kara

Öğrenci ve öğretmenlere faydalı olmak için onlara kaliteli edebiyat sitesi olan edebiyat sultanını sundum.

Yorum yap