Ahmet Hasim
BAŞPARMAK
“İnsanın en asil uzvu hangisidir?” diye sorsalar hepimizin vereceği cevap budur: Dimağ! Hâlbuki dimağdan daha yüksek ve hattâ insanı diğer yaratıklardan ayıran ve onu bütün hayvanlara nazaran üstün bir mevkyie çıkaran dimağ değil, sadece elinin başparmağı imiş. Başparmağın diğer parmaklarla birleşip iş görebilecek bir vaziyette olmasıdır ki insana unsurlar üzerinde üstünlük imkânını veriyor. Bunu söyleyen tabiat tarihi ilmidir.
Gerçekten birçok hayvanların parmakları yoktur, parmakları teşekkül etmiş olanlarda ise başparmak, insanda olduğu gibi elin diğer parmaklarıyla uyuşamadığından faydalı bir iş görecek vaziyette değildir.
İlk insan, zekâsıyla değil, sırf elinin biçimi sayesinde taştan bir balta yapmağa muvaffak olarak ağaç dallarını kesmiş ve mağara dışında, güneş ve gökyüzü altında, ilk mimarî eseri yaratabilmiştir. İnsan medeniyetine başlayan, çekici ve testereyi tutan ilk eldir. Dağda, çölde ve ormanda hayvan olarak kalan yaratıkların hepsi başparmaklarını kullanamadıkları için şehirler kuramamış, evler inşa edememiş ve neticede bir medeniyet kurmağa muvaffak olamamıştır.
Başparmak, insan medeniyetinin yarısını vücuda getirdikten sonradır ki, dimağ, kemik mahfazasında tabiî uykusundan silkinerek konuşmağa başlamış ve belki insan işlerine karışması faydadan ziyade zarar vermiştir.
Aklın başparmağa nazaran esaret veya galibiyetine göre medeniyet ilerlemiş veya gerilemiştir. Bütün taş ve demir sanayii başparmağın, felsefe ve edebiyat gibi boş hünerler de zekânın eseridir. Ortaçağı akıl, bugünkü Amerika’yı ise başparmak yapmıştır.
Bizde de başparmağın akla ve ukalalığa üstün gelmesini temenni etmek hepimizin kutsi bir vazifesi olmalı.
Ahmet Haşim
Haşim’in bu yazısı şu şekilde özetlenebilir:
Birçok hayvanın parmakları yoktur, parmakları olan hayvanlarda ise başparmak, insan gibi diğer parmaklarla uyumlu değildir ve bu nedenle faydalı bir iş göremez.
İlk insan, zekasıyla değil, ellerinin yapısı sayesinde taştan balta yaparak ağaç dallarını kesmiş ve mağara dışında ilk mimari eseri yaratabilmiştir.
İnsan medeniyetinin başlangıcı, çekici ve testereyi tutan ilk eldir.
Başparmağını kullanamayan hayvanlar şehir kuramamış, ev inşa edememiş ve dolayısıyla bir medeniyet oluşturamamıştır.
Başparmak, insan medeniyetinin yarısını oluşturduktan sonra akıl, kemik mahfazasında uykusundan uyanarak konuşmaya başlamış ve insan işlerine karışması ya faydadan çok zarar vermiştir.
Aklın başparmağa olan üstünlüğüne veya esaretine bağlı olarak medeniyet ya ilerlemiş ya da gerilemiştir.
Taş ve demir sanayii başparmağın, felsefe ve edebiyat gibi boş hünerler ise aklın eseridir.
Ortaçağı akıl, bugünkü Amerika’yı ise baş parmak yapmıştır.
Türkiye’de de başparmağın akla ve ukalalığa üstün gelmesini temenni etmek herkesin kutsal bir görevi olmalıdır.
