SORULAR VE CEVAPLAR
1. Osman askerliğini hangi şehirde, nerede yaptı ? (5+5=10p)
Osman askerliğini İstanbul’da 1. Ordu komutanlığında Selimiye’de yaptı.
2. Osman acemiliği bitince nereye sevk edildi? (10p)
Osman acemiliği bitince ordu rezervi diye geçen 3.Süvari tümenine verildi.
3. Osman hangi yönleriyle İzmirli bölük komutanının dikkatini çekmiştir ? (3+3+2+2=10p)
*Osman sabah akşam atları tımar ettikten sonra kuyruk örmesiyle,
*İnce uzun parmaklarıyla,
*atlara gösterdiği özen
*yakasında her daim taşıdığı iğne iplik nedeniyle İzmirli bölük komutanı yüzbaşının dikkatini çekmiştir.
4. Osman askerde hangi işi yapmaktaydı? (5p)
Osman askerde sabah akşam atların tımar işini yapmaktaydı.
5.Osman’ın gerçek mesleği nedir? (5p)
Osman’ın gerçek mesleği terziliktir.
6.Osman’ın (askerlikten önceki ve sonraki) fiziksel özelliklerini yazınız? (2p x 5 =10p)
Osman önceleri ince ayakları olan, tahtadan kukla gibi yürüyen birisidir.
Askerlikten sonra ise alın kaşlı, gaga burunlu, sert dudaklı, geniş omuzlu, donuk bakışlı birisidir.
7. Osman’ın askerlikte öğrendiği ilk şey, işi oldukça yavaş yapmaktır. Neden böyle düşünmektedir? (10p)
Osman’ın askerde ilk öğrendiği şey verilen işi yavaş yapması gerektiğidir. Çünkü ne kadar iyi iş çıkarsan da gereğinden hızlı bitirirsen iş beğenilmez.
8. Osman nerelidir? O yer tam olarak nereye yakındır? (5+5=10p)
Köstencelidir.
İzmir’in açığında, Körfez’in yanında Burunuva’dan denizli havada çeyrek günde varılabilen bir adadır.
9. Osman İzmir’e ilk ne zaman, kiminle gitmiştir? (5+5=10p)
Osman, İzmir’e ilk mektepten sonra annesi tarafından götürülmüştür.
10. Osman İzmir’e ilk gittiğinde kime, neden teslim edilir?
(5+5=10p)
Osman annesi tarafından İzmir’e annesinin büyük dayısı olan emekli Kaptan Yusuf Reis’in evine teslim edilir. Onun yanına verilir ki iş öğrensin, ekmek parası kazansın.
11. Kaptan Yusuf Reis neden emekli olmuştur? (5p)
Çünkü bir gemi yangınında yaralanmıştır. Ondan sonra da işi bırakmak zorunda kalmıştır.
12. Osman, Yusuf Reis’in kapısında onunla tanışmayı beklerken kimleri görür? Tepkisi ne olur? (5+5=10p)
Sokak köpeklerinin toplaştığını görür ve kendisini, anasını parçalayacağından korkar. Eline bir taş alıp onlara fırlatmayı düşünür. O sırada kapı açılınca buna gerek kalmaz.
13. Leyla kimdir? Ne iş yapmaktadır? (5+5=10p)
Leyla, Kaptan Yusuf Reis’in evlatlığı bir kızdır. Yemek, çamaşır, temizlik işlerini yapar. Arada da ev için öteberi almaya çıkar.
14. Osman’ın ailesi geçimlerini ne ile sağlıyorlar? (5p)
Adada dalyana çıkıyorlar yani balık avlamaya gidiyorlar. Geçimlerini öyle sağlıyorlar.
15. Osman’ın babası neden hastalanmış? Onu iyileştirmek için karısı neler yapmış? ( 5+5=10p)
Çok sert bir kış zamanı babası sıtmaya tutulmuş. Çok hastalanmış. Ölecek zannetmişler. Eczacıdan kinin, toptancı Meşin’den yarım teneke kavurma almışlar. İlaçları Balıkçı’ya içirmişler. Kavurmayı da Balıkçı’ya yedirmişler ve Balıkçı bir hafta sonra kendisine gelmiş.
16. Osman’ın ailesi kaç kişiden oluşmaktadır? Kimler vardır ailede? (5+5=10p)
Osman, annesi, babası ve ikiz kız kardeşleri vardır.5 kişilik bir ailedir.
17. Osman’ın babası ile Demirci Asım nasıl tanışmışlar? Nerede görev yapmışlar? (5+5=10p)
İkisi de asker arkadaşıymış. 25. alayda Conktepe’de birlikte savaşmışlar.
18.Osman ve babası neden Köstence çarşısındaki Demirci Asım’ın dükkanına gitmişler? Asım’ın tepkisi ne olmuş?
(5+5=10p)
Osman’ın babası oğluyla Demirci Asım’ın dükkanına gitmiş Ondan iki iri adam uzunluğunda demir zincirli bir süngü yapmasını istemiş. Asım kızmış. Önceden de süngü yaptığını ve pişman olduğunu söylemiş. Bir daha yapmam, demiş ama yine sabaha kadar çalışıp süngüyü yapmış.
19. Osman’ın babası Balıkçı, eline çakısını alıp bir söz kazır: “Demirkırı çapraz kösteklemişler. At kımıldayamadan duruyor, der. Öyle bilin: Bu fal kötüdür.”
Balıkçı bu sözleri nereye kazımıştır? (10p)
Cirit sırığın üzerine
20.Balıkçı ve oğlu kayıkla balık tutmak için nereye giderler?
Neden orayı tercih ederler? (5+5=10p)
Turgutça kayalığına giderler. Küçük bir adadır orası.
Açıktan gelen rüzgarı kestiği için iyi rüzgar altı yapıyormuş. Balık bol olurmuş.
21. Saruhan Hatun’un dülger balığı ( peygamber balığı) ile olan efsanesini kısaca yazınız? ( 10p )
Eski zamanlarda Saruhan Hatun efendimizin halkı bir ara açlığa düşmüş. Balık avlayamıyorlarmış. İnsanların inlemesi etrafta yayılmış. Yerinde duramayan Saruhan Hatun kaçıp uzaklaşmak istemiş. Bir kayalık alana gelmiş, ağlamaya başlamış. Gözyaşları denize düşünce bir balık çıkmış ortaya “Beni al! ” demiş. Balıkla çocukları doyurmak isteyen Saruhan Hatun balığı iki parmağıyla tutup kaldırmış. Balığa bakıp” Sen kendini kurban ettin ama ben seni denize salacağım. Haydi git, kıyamete kadar yaşa.”demiş. Denize geri salmış. İşte balığın iki yanındaki parmak damgaları Saruhan Hatun’un izleridir.
22. Peygamber balığının yanağındaki iki parmak damgası rivayete göre nasıl oluşmuştur? Ayrıntılı yazınız. (10p)
Eski zamanlarda Saruhan Hatun efendimizin halkı bir ara açlığa düşmüş. Balık avlayamıyorlarmış. İnsanların inlemesi etrafta yayılmış. Yerinde duramayan Saruhan Hatun kaçıp uzaklaşmak istemiş. Bir kayalık alana gelmiş, ağlamaya başlamış. Gözyaşları denize düşünce bir balık çıkmış ortaya “beni al” demiş. Balıkla çocukları doyurmak isteyen Saruhan Hatun balığı iki parmağıyla tutup kaldırmış.Balığa bakıp” Sen kendini kurban ettin ama ben seni denize salacağım. Haydi git, kıyamete kadar yaşa.”demiş. Denize geri salmış. İşte balığın iki yanındaki parmak damgaları Saruhan Hatun’un izleridir.
23. Bir gün Osman ile babası balığa gittiklerinde ne ile karşılaşırlar ve çok şaşırırlar? Osman ne yapar? (5+5=10p)
Yunus sürüsüyle karşılaşırlar ve Osman, Yunus’u vurur.
24.Osman babası ile balığa gittiğinde kaçıncı sınıfa giden bir çocuktur? (5p)
İlkokul 5. sınıfa giden bir çocuktur.
25. Osman okulu mu sevmektedir yoksa balıkçı olmayı mı istemektedir? ( 5p)
Osman okulu sevmektedir ama mecburen geçim için babası ile birlikte balığa gitmek zorundadır.
26.Osman’ın annesinin anlattığı masallarda geçen “göklerdeki direğimiz” dediği şey nedir? (5p)
Demirkazık denilen Kutup yıldızıdır
27. Osman’ın annesinin Kutup yıldızı (Demirkazık) ile ilgili anlattığı iki efsane vardır. Bunlardan birinin hikâyesini yazınız.
(10p)
Birinci efsane: Çok eski zamanlarda göklerdeki Allah ol demiş gökyüzü ve yeryüzü birbirinden ayrılmışlar ama kopmamışlar. Ne birbirlerine küsmüşler ne de sırtlarını dönmüşler. Yüz yüze baka kalmışlar. Baba ile evlat gibi birinin ayağına diken varsa öbürünün canı acıyor ya öyle işte. Sonra bu gökler gelip yerin üzerine kapaklanmasın diye bir Demir Kazık dikmiş koca papuçlu Allah. İşte o Yıldız budur. Göklerdeki direğimiz evin orta direği gibi.
İkinci efsane: Kutup yıldızı (Demirkazık denilen bu yıldız) aynı zamanda bir kapıdır. Allah’ın git dediği ruhlar o kapıdan geçer, dünyaya düşer. Çünkü gökyüzü ile yeryüzü arasında havanın olduğu ve bizim yaşadığımız kalık vardır. Yine de gökler daha iyidir. Öldüğümüzde ensemizdeki saçtan tutup, kalıktan çekip alacaklar bizi. Demir kazık’ın eşiğini açıp çayırlara geri götürecekler.
28. Osman çocukken annesiyle zeytin toplamaya gider. Orada konuşurlarken annesi ona efsaneler anlatır.
“Demir kazık’ın eşiğini açıp bizi çayırlara geri götürecekler.” der.Osman merak edip sorar: ” Çayırlarda ne var ki?”
Annesi ne cevap verir? Ayrıntılı yazınız.( 10p )
Çayırlarda her renkten, çeşitten( dondan) atlar vardır. Bizim kanatlarımızmış onlar önceden. Sonra kolumuz, kanadımız kırılmış ama Saruhan Hatun’u yutan erenler ona yeni bir don vermişler (elbise vermişler). Artık atlarımız, yunus olmuş.
29.Kutup Yıldızı’nın altında uyuyakalan Osman rüyasında ne görür? Ayrıntılı yazınız.( 10p)
Rüyasında bir boz yunus sürüsünün içinde yüzdüğünü görür. Daha bebektir, yeni doğmuştur. Yanındaki yunusların kafaları 100 mumluk ampule benzer. Yavru yunusların sırtları kahverengi ve gridir. Olgun yunusların renkleri siyaha yakındır. Daha yaşlılarınki açık renktir. Sürünün ölmek üzere olan ihtiyarları ise neredeyse bembeyazdırlar ve vücutları yarayla doludur. Suyun içinde nefes alma ihtiyacı duymadan asılı duran Osman’a uzaktan bakarlar. Osman, göbeğinden uzayan bir kanlı kordonun suyun içinde yüzdüğünü fark eder.Yunus sürüsü hemen ona doğru gelir. Etrafında bir halka oluşturup yüzmeye başlarlar. Yeni doğmuş ve ölümü açık Osmancığı korumaya çalışırlar.
Osman rüyasında bunu görür.
30. Osman çocuktu ama özünde insandı. Yani ölmemek için başka bir hayat almayı öğütleyen bilgi, ona şah damarından daha yakındı. İşte o emrin etrafındaki nafile ince kabuk kırılıverdi birden. Kanlı bir zarın içinde kımıldadı, açığa çıktı. Kanına yayıldı. Osman iki ayağını omuz boyu açarak teknenin farş tahtalarına sıkıca bastı. Kayık sanki yekeden emir almışçasına hafifçe başını sancağa doğru açtı. Bir küçük dalganın üzerinden kalkarken Osman zıpkını elinden bırakmadan önündeki karanlığa doğru şimşek hızıyla dürttü. Çekti.
Bundan sonra Osman ne yapmıştır? Ayrıntılı yazınız.( 10p)
Osman babasının kesinlikle yapmamasını tembihlediği yavru bir yunusu avlar ve yavru yunus(tay)ölür. O an başka karar vermesi imkansızmış gibi gelir ona. Yaşamaları için onları öldürmek zorunda olduğunu düşünür, kendini teselli eder.
31. Demirci Asım ve Balıkçı askerdeyken hiç birbirlerinden ayrılmadılar. Hep aynı birliğe denk düştüler. Fakat bir zaman geldi ki bu hiç ayrılmayan arkadaşlar yan yana düşemediler. O ayrılık anı ne zamandır? Ayrıntılı yazınız.( 10p)
Çanakkale Savaşı’nda aynı birliğe düşen bu iki arkadaş bir sabah bulundukları siperde patlayan bomba ile kendilerini bir kovuğun içinde bulurlar. Orada ikisi de ölümden döndüler. Yaralı olarak Asım’ı Gelibolu Ordu Hastanesine yetiştirdiler. Daha ağır olan Balıkçı’yı da İstanbul’a Hilal’-i Ahmer Cemiyeti Taksim Hastanesi’ne sevk ettiler. İki arkadaş böylece ayrılmış oldu.
32. Balıkçı ve Demirci Asım askerde yaralanıp ayrıldıktan kaç yıl sonra, nerede karşılaşırlar? Tepkileri nasıl olur? (5+5=10p)
İki arkadaş vuruldukları günden neredeyse 1 yıl sonra Köstence çarşısında aniden karşılaşırlar ve bir süre öyle çakılı kalırlar. Sonra çarşı başındaki havuzun yanında, çınarların altında oturup akşama kadar hiç konuşmadan birbirlerine bakarlar.
33. Balıkçının alnında, sağ kaşı üzerinde eski bir yara izi vardır. Balıkçının bu yarası neden olmuştur? (5p)
Savaştayken şarapnel değmiş. Ondan yaralanmış.
34. Balıkçı ve karısının evliliklerinde tek dertleri durmadan onları yoklayan yoksulluklarından ibaret değildi. Başka bir dertleri daha vardı. Bu dertleri neydi? Dertlerine çare bulmak için ne gibi çareler düşündüler? (4+ 2+2+2=10p)
Çocukları olmuyordu. ( 4p)
Yatırlara gittiler. ( 2p)
Hocalara gittiler. (2p)
Bir ebe onlara yeni doğmuş yunus yavrusu yemesini tembihledi. (2p)
Ama o eti yemeye gerek kalmadan kadın o ümitle hamile kalıverdi.
35. Balıkçı ve karısının kaç sene çocukları olmaz? Sonrasında kaç çocukları olur? (5+5=10p)
22 sene olmamış. (5p)
Sonra Osman doğmuş. Osman’dan sonra da ikiz kızlar olmuş.
Yani 3 çocukları olmuş. (5p)
36.Köstence Adası’nda düğünlerde en çok söylenen, halkın da çok sevdiği türkü hangisiymiş? (5p)
Karyolamın Demiri ( Yandım Ayşem)
37. Kör Adam adaya kiminle ve nasıl gelir? (5+5=10p)
25-30 yıl önce Yusuf Reis getirir. (5p)
Yusuf Reis, Köstence ve İzmir arasında mermer çekip yolcu taşırken bir dönüşünde çektirmesinin (büyük kayığının) güvertesinde kör gezgini getirir. (5p)
38. Deli İbram adaya gelen Kör adamı nasıl karşılar? Ona neler söyler ve en sonunda nasıl bir anlaşmaya varır onunla ? (3+3+4=10p )
Kör adam bir gün çarşıdaki büyük süs havuzunun etrafındaki kahve masalarının birinde ona kılavuzluk eden ama hiç konuşmayan o çocukla oturmuş, kuşları dinliyordu. Önünde bir kahve vardı. Deli İbram oradan yaylanarak yürüyüp geçiyordu. Durdu, yanlarına gitti. “Bu Allah’ın bile unutup arada hatırladığı yere niye geldin sen?” diye sordu kör adama(3p)
Adam güldü. Deli İbram” Bak burası tekin yer değildir.” dedi. Adama doğru eğildi ve fısıldadı: ” Şimdiden senden huzursuz oldular. Şimdi senin için Yunan casusu diyorlar Kimi de Rusçu diyor. Yani iş iyiye gitmiyor, bilesin.” dedi.( 3p)
Adam aynı tonda sordu: “Peki ne yapacağız?”Deli İbram kendinden emindi: Yan yana duracağız, sırt sırta vereceğiz. Birliği bozmayacağız.” dedi. Deli İbram masaya uzandı. Şimdi ben sana bu adayı ve Köstence’yi ezelinden ebedine anlatacağım. Bu oğlan da bunları yazacak. Sen de karşılığında bu adada kimsenin bilmediği bir şeyi öğreteceksin bana.”dedi. Deli İbram her şeyi anlattı. Sözleştiler ve her gün aynı yerde aynı saatte buluşmaya başladılar. (4p)
39. Kör Adamın adaya geldiğinde elinde kaç valizi vardır? Bu valizlerde neler bulunmaktadır? (2+4+4=10p)
Kör gezginin elinde iki bavul vardır. (2p)
Birinde eşyaları diğerinde akordeonu vardır. (4p+4p)
40. Deli İbram adaya gelen kör yabancıyı ada halkı hakkında uyardıktan sonra onunla nasıl bir pazarlık yapar? (10p)
Deli İbram ona adayı ve Köstence’yi ezelinden ebedine anlatacaktır. Kör adamın yanındaki rehber çocuk da Deli İbram’ın dediği her şeyi yazacaktır. Bunun karşılığında kör adam da Deli İbram’a kimsenin bilmediği bir şeyi öğretecektir.
41.Deli İbram ve adadaki kör yabancı her gün aynı yerde aynı saatte buluşurlar. Deli İbram anlatır rehber çocuk anlatılanları yazar. Çocuk bu yazma işi karşılığında ne ödül alır? (5p)
Her gün 2 gazoz içecektir.
42. Deli İbram’ın anlatısına göre Köstence Adası nasıl oluşmuştur? Ayrıntılı yazınız.( 10p)
Allah’ın bir gün canı sıkılmış, insanı yaratmaya karar vermiş. Bir leylek yollamış yeryüzüne. Yeryüzünde o zaman sudan başka bir şey yokmuş. Leylek sonsuz denizin üzerinde uçmuş uçmuş sonra denizin içine dalıp dipten gagasıyla bir avuç toprak çıkarmış. Gökyüzüne yükselmiş, çamuru tükürmüş, toprağın düştüğü yerde bir ada peydahlanmış İşte o ada Köstence’ymiş.
43. Eski zamanlarda adadaki halk çoğalınca demişler ki sizi Rakka, Amma, Humus ve Kıbrıs’a dağıtacağız. Böyle başı bozuk gezmek yok. Bunlar hep konar geçer yaşıyorlarmış. Fakat Yunt Dağı’nda Bir Yörük kolu bu dağılımı kabul etmemiş. Nasihat de ferman da dinlememişler ve isyan etmişler.
Bunlara nasıl bir ceza vermişler ve bu yörük kolunun sonları ne olmuş? (5+5=10p)
Bunlar isyan edip ayak sürünce beylerini ve onun beş oğlunu halatla bir ağacın yalçın koluna asmışlar. (5p)
Beyin tek kızı kalmış hayatta. Adı da Saruca Hatun. O da Yunt Dağı’nın içinde bir tepeye çekilmiş, orada sağ kalan halkıyla birlikte uzunca bir süre yaşamışlar. (5p)
44. Saruca Hatun için düzlükte yaşayanlar onun neler yaptığını söylerlermiş? ( 2px5=10p)
*Mal zapt eder, gasp eder.
*Öç alır. Suikastte bulunur.
*Düzenin emniyetini bozmak için ev, çiftlik, ağıl, köy, değirmen gibi yerleri basar ya da oraları yakar, tahrip eder
*Adam öldürerek yollarda ve kırlarda soygunculuk yapar.
*Dağa adam kaldırır.
*Hapishaneden firar ederek silahlı dolaşır.
*Emniyet ve asayişi tehdit eder, ihlal eder.
45. Saruhan Hatun daha önce canını yakan, erkek ve kadın kızanlarını pusuda kıran kime karşı, nerede diğer eşkıyalarla birlik olup mücadeleye girişir? Neler yaparlar? (3p+3p+4p=10 p)
Musa Paşa’ya karşı Kemer’de çatışmada bulunur.
Bu paşanın, birçok adamını katlederler; mallarını ve atlarını yağmalarlar.
46.Saruhan Hatun Yunt Dağı’ndan inip Alaiye’de bulunurken neden tekrar Yunt Dağı’na çekilme kararı verir? (10p)
Çünkü çevre köylerin, bu eşkıyaların mücadelesinden çok canı yanar. Irzları ve namusları bu hengame içerisinde gider. Bu yüzden Alaiye ahalisi saraya uzun bir mektup yazıp Yörük taifesini şikayet eder. Saruhan Hatun da anlar ki başı belaya girecek, Yunt Dağı’na geri çekilir.
47. Saruhan Hatun 2.kez Yunt Dağı’na çekildikten sonra uzun bir zaman geçer. Saruhan Hatun’a bağlı olan Yörükler içerisinde ikilikler çıkmaya başlar. Bunlardan biri Yörük Süleyman ve kardeşleridir. Diğerleri de Somalı Yörük Meto ve Serdengeçti ağası Ahmet’tir. Bunlar Saruhan Hatun’a nasıl bir ihanette bulunurlar? (10p)
Yörük Süleyman ve kardeşleri bir kadının emrinde daha fazla ölemeyiz diye bir gece kaçarlar. Saruhan Hatun’u besleyen birkaç köyü basıp yağmalarlar. Somalı Yörük Meto ve Serdengeçti ağası Ahmet ise birleşerek altı yüz kişilik bir çete haline gelirler ve Yunt Dağı’ndaki Keçili tepesini sararlar. Saruhan Hatun’a bir tuzak kurmuş olurlar.
48.Saruhan Hatun’a karşı birlik olup onu tuzağa düşüren çete elemanları Hatunla görüşmesi için içeriye kimi gönderirler? ( 5p)
Kör Derviş’i gönderirler.
49. Kör Derviş, eşkıyalığın 4 cezası vardır diyerek bunları sıralar. Bu cezalar nelerdir, yazınız? (3+3+2+2=10p)
*Kuytulukta ölüm *İnsan içinde yağlı ipten sehpa
*Sağ el ile sol ayak bileğinin çapraz budanması *Sürgün
50. Kör Derviş Saruhan Hatun’a hangi cezayı seçmesini söyler? (5p)
Sürgün cezası
51. Kör Derviş, Saruhan Hatun’a nereye gitmesini söyler? Orada ne yapmalıdır? (5+5=10p)
İzmir’in açığında, Körfez’in yanında Burunuva’dan denizli havada çeyrek günde varacağı koyu bir ada var. Köstence Adası. Oraya gitmesini söyler.
Köstence’de Rum Bacı’yı bulmasını söyler. Onun yarı insan yarı hayvan kullarını tanımasını ister. O da her elli senede bir gelip Saruhan Hatun’u kolaçan edecektir.
52. Saruhan Hatun Kör Derviş’in sürgün olarak git dediği yere hangi şartlarda, nasıl gider? ( 10p)
Saruhan Hatun, Kör Derviş’in teklifini 3 gün düşünür sonunda kabul eder. Yanına bir çakı almasına dahi izin vermezler. Canından çok sevdiği atlarını da geride bırakır ve kadınlı erkekli 33 yoldaşıyla birlikte yayan, tozlu dikenli yollara düşer. Yanlarında tek yorgan olmadan atsız, silahsız yorgun bir halde giderler.
53. Saruhan Hatun ve efradı yarı aç yarı tok Köstence’ye varırlar. Onları bir koyda gemiden atarlar. Kumsala çıkıp yan yana bir müddet serilirler. Rum Bacı onları nasıl fark eder de yanlarına gelir? (10p)
Ertesi gün sahilde ateş yakarlar O ateşin dumanını gören Rum Bacı yanlarına gelir.
54. Rum Bacı Köstence Adası’nda kaç kişi olduklarını söyler? ( 5p)
Köstence Adası’nda 33 kadın ve 33 erkek olduklarını söyler.
55. Rum Bacı, Saruhan Hatun’a adada kalmalarını söyleyerek kendilerine 3 şey öğreteceğini söyler. Bu üç şey nedir? (4+3+3=10p)
Dağdaki üzüm
Beldeki zeytin
Dalyandaki balık
56. Rum Bacı, Saruhan Hatun’a öğretecekleri 3 şeyin karşılığında kendilerine ne öğretmesini ister? (5p)
Lazım geldiğinde can almayı öğretmelerini ister
57. Deli İbram’ın Köstence Tarihi’ne göre bugünkü adalıların evveliyatı ( ilk adalıların yerleşmesi ) nasıl başlamıştır? (10p)
Saruhan Hatun’un 33 kadın ve erkek kızanıyla Rum Bacı’dan olma 33 kadın ve 33 erkek ile başlamıştır. Hatta Rum Bacı’nın yanındakilerin kimileri insan başlı ama keçi ayaklıymış. Bunlar ortak yurt tutmuşlar, aile olmuşlar.
Bu 99’un başına da Saruhan Hatun geçmiş.
58. Deli İbram, adaya gelen Kör adama Köstence’nin tarihini anlatır. Ancak bunun karşılığında Kör adam ona adada hiç kimsenin bilmediği bir şey öğretecektir. Bu bilgi nedir?
Deli İbram öğrendiği o bilgiyle ne yapar? (5+5=10p)
Kör adam Köstence’de kimsenin bilmediği “Karyolamın Demiri” adlı türküyü Deli İbram’a öğretir.
Deli İbram ölene kadar Köstence çarşısında her sabah “Karyolamın Demiri” türküsünü söyler.
59. Deli İbram’ın verdiği sözü tutan kör adamın sonu ne olur? (5p)
Kör adam ertesi gün sır olur kaybolur ve yıllarca başka hiçbir Köstenceli onu göremez.
60.Göçmen kuşlar Köstence Adası’nın üzerinden geçerken ilk nereyi fark ederler? (5p)
Adadaki feneri
61.Adadaki fenerin arazisini devlet kimden, nasıl satın alır? (5+5=10p)
Zina Mehmet’ten satın alır.
Sadece fenerin olduğu yeri değil daha fazla bir alanı çok yüksek bir bedel ödeyerek satın alırlar. Belediye reisinin ve meclisinin de bu işte parmağı vardır. Zina Mehmet o dönem için bu parayla çok çok zenginleşir.
62. Zina Mehmet nasıl bir iş çevirerek zengin olmuştur? (10 p)
Köstence’ye bir fener yapılacaktır. Bunun için de Zina Mehmet Belediye başkanıyla bir olur ve kendi arazisini Liman İdaresi’ne satar. İzmir Liman İdaresi, Zina Mehmet’in epey bir arsasını alır. Aslında az bir yer kullanılacaktır ama Zina Mehmet başkanla anlaşmıştır. Bu satıştan çok büyük para elde eder. % 10’unu da anlaştığı gibi belediye başkanına verir.
63. Köstence’de halk hangi işleri yaparak geçimini sağlar? (2px5=10p)
*Köstence’de dört köy tütüncülük yapar.
*Yükseltileri saran meşe ormanında birkaç ayrı odun kömürü işler.
*Eteklerdekiler keçi sayaları ile çoğu delice zeytinlerden oluşan bahçelerden ürün toplar.
*Güzel bostanlıklar vardır, onlarla da geçim sağlarlar.
*Şaraplık üzüm bağları vardır, onlara da köylü bakar.
*Bir mermer ocağı bulunur. Orada çalışırlar.
*Bir de 99 çökertme dalyan vardır. Liman kıyısında asıl iş gücü ve nüfus, işte oradadır. Her dalyan 4-5 kişilik bir aileye bakar. Çoğu aile, balıkçılıkla geçinir.
64. Köstence’de buz imalathanesi kurup dalyanlardan toplanan balıkları buz içinde taşıyarak İzmir haline taze taze taşıyabilen tek tüccar kimdir? (5p)
Zina Mehmet
65. Zina Mehmet’in torunu kimdir? Ne iş yapmaktadır? (5+5=10p)
Torunu Süleyman’dır. Eczacı olmuştur.
66. Küçük adanın Zina Mehmet’ten sonraki büyük adamı kimdir? (5p)
Eczacı Süleyman
67. Eczacı Süleyman mesleğinin dışında ne yaparak gelirini artırmıştır? (5p)
Aileden kalan arsalarına güzel evler yaptı ve devlet memurları için çok çok hesaplı kiralar biçerek kamuya içten destek oldu. Öyle ki yaptırdığı evlerde kaymakamlar, hakimler, savcılar, mal müdürleri, jandarma komutanları kalıyordu.
68.Eczacı Süleyman Köstence’ye neler yaptırmıştır? (4+3+3=10p)
*Memurlara onların kalabileceği kiralık güzel evler yaptırdı
*Pazar Camisi’nin müftülük lojmanını yaptırdı.
*Şehir kulübünü yaptırdı.
69. Köstence’de bulunan 3 yer ismi yazın? (4+3+3=10p)
Eczacı Süleyman’ın dükkanı Orman İdaresi Testi imalathanesi
Jandarma karakolu Belediye binası Pazar Camisi
Fırın Tendiris’in lokantası Çarşı’nın havuzu
Kavaf dükkanları Manifaturacı dükkanları Küçük liman
Denirci Asım’ın dükkanı Şehir Kulübü
70. Deli İbram, bir gün Balıkçı’yı ve yanındaki üzeri yük dolu eşeklerini görür. Balıkçı’ya yaklaşarak “Utanma Balıkçı, kabahatine değil de istikbaline yan sen.” sözlerini söyler. Deli İbram neden böyle söylemiştir? (10p)
Çünkü balıkçı o adada yapılması pek de uygun görülmeyen yunus avcılığına başlamıştır. Oğluyla birlikte yunusları avlayıp yağını çıkartır ve Eczacı Süleyman’a getirip satar.
71. Balıkçı hangi olaydan sonra oğlunu İzmir’e göndermeye karar verdiğini karısına söyler? ( 10p)
Balıkçı tenekeler dolusu balina yağını Eczacı Süleyman’a götürür. Eczacı ona bu işte para olduğunu, onun oğluyla bu işten anladıklarını ve devam etmeleri gerektiğini söyler. Bundan hoşlanmayan Balıkçı, o gece oğlunu İzmir’e göndermek istediğini karısına söyler.
72. Osman’a babası ona süngüyü denize atmasını söyler. Fakat Osman, babasının dediğini yapmaz. Süngüyü nereye, ne şekilde saklar? (10p)
Osman süngüyü ileride lazım olur diye içi yunus yağı dolu küçük bir fıçıya koyup Turgutça kayalığında bir yere gömer. Yağ içinde kalan süngüye bir şey olmaz, der annesine.
II. BÖLÜM : GÖK
73.Leyla’nın fiziksel özellikleri nelerdir? (5+5=10p)
Leyla uzun, kızıl saçlı bir kızdır.
Sol yanağındaki gamzesinin tam üzerinde belli belirsiz gölge şeklinde bir beni vardır.
Girişken bir kızdır
74. Osman, Leyla ile sohbet ederken ona dalyandan ve balıkçılardan bahseder: ” Her şey halattan, ağdan, ağaçtan ve yağdan ibaret değildir. Bu hikâyede Gözcü ya da Taşçı dediğimiz Köstenceli insan olmasa hepsi zayi olurdu. Tabii gözcülerin Piri, ……………..’yı da burada analım.” der Gözcülerin piri kimdir? ( 5p)
Rum Bacı’dır
75. Osman Leyla’ya dalyandan bahsederken Gözcü denilen Köstenceli insanlardan da bahseder. Bu gözcülerin en çok önem verdikleri eşya nedir? Nedenini ve o eşya ile ne yaptıklarını ayrıntılı yazınız? (3+7=10p)
Taştır.
Bu gözcülerin cebinde, kendi seçtiği, istediği ağırlıkta ve büyüklükte taşlar bulunur. Bazı Gözcüler uygun taşı bulmak için saatlerce aranırlar. Öyle ki yatağa bile taşlarıyla girerler ve gündüzleri boş kaldıkça hedef dikip taşla düşürmece bile oynarlar aralarında. Çocukluktan yaptıkları talimlerle doğru yere doğru zamanda taş atarlar. Taşçı dalgınsa ya da aşıksa bu işi yapamaz .Taşçı olmadan da balık kursağa girmez.
76.Osman’ın anlatımına göre Taşçı’ların önemi nedir? (10p)
Taşçılar, balıkların kursağa girmelerine yardımcı olur. Yani balıkları avlamakta taşçılara büyük iş düşer. Onlar çocukluktan beri sürekli kendilerini eğiterek ustalaşırlar. Doğru yere, doğru zamanda taş atmak onların en büyük görevidir. O yüzden bu görev önemlidir.
77. Neden dalyancı ailesi hem zeytinci hem denizcidir? Zeytinin önemi nedir onlar için? ( 5+5=10 p)
Zeytinyağını balık avlamada kullanırlar. Bir şeyin içine koyarlar. O damladıkça denizde dalga kırılması yok olur. Suyun üzeri cam gibi açılır, akvaryuma döner.
Ayrıca zeytinyağının lezzetine hem küçük balıklar hem de büyük balıklar gelir. Yani balıkçı damlama ve yemlemeyi de yapmış olur.
78. Balığın kıyıya gelmesi ile yapılan avlanma en adil balık avıdır, derler. Hatta Taşçılar ” Biz balık avlamayız, avlanmak isteyen balığı alırız.” derler. Buna göre adil olmayan balık avlama yöntemleri nelerdir? ( 4+3+3=10p)
*Zıpkıncı gibi balığın peşine düşülüp pusu kurulan avlanma
*Cana ya da meraya gidip sürünün etrafı kayıkla çevrilen avlanma
*Oltaya balığın aklını çelecek yem takılan avlanmalar
79. Osman’a göre toprağın ve denizin kardeşliği nasıldır? (5+5=10p)
Dalyancı sabah kalkar dalyana gider, ağını serer, avını yapar. İşi bitince ağını toplar, dalyandan döner, bahçesine gider. Zeytine bakar, bahçe işi biter. Akşam üzeri yeniden dalyana gider. Toprağın ve denizin kardeşliği işte böyledir.
80.Dalyanların kural olmuş özellikleri nelerdir? ( 3+3+4=10p)
*Dalyanların yerleri değişmez, bin yıldır aynı yere kurulur. *Dalyanlar aile mülküdür, kuşaktan kuşağa devrolur.
*Eğer bir dalyan soyundan kimse kalmamışsa o dalyanın işletmesi imece usulü yapılır. Gelir de dalyancı kahvesindeki sandığa aktarılır. Bu sandık, dalyancı öksüz ve yetimler yuva kurarken ve gömülürken kullanılır.
81. Balıkçılıkta susmak neden önemlidir? (5 p)
Çünkü av balığı gayet uyanıktır. Gözcüyü, hamalı fark edince hemen kaçar. O fark etmesin diye fısıltı ile konuşulur ve az hareket edilir.
82.Osman ve Leyla ilk konuştuklarında kaç yaşlarında olduklarını söylerler? (5+5=10p)
Leyla 12 yaşındadır. Osman da ondan 4 yaş büyüktür yani 16 yaşındadır.
83. Balıkçı hastalıktan sonra tam iyileşememiştir. Bir gün ava gittiğinde ağları serer. Kaya karaya bağlar ancak eskisi gibi gözlük kulesine çıkamaz. Kimi, gözcü kulesine çıkacak Taşçı ilan eder? (5p)
Karısını
84. Osman’ın annesi ile babası bir gün balığa gittiklerinde işe başlamadan yan yana oturup güneşin altında aydınlanan denizi izlerler. Oradan bir yelkenli geçmektedir. İzmir’e doğru giden bir yelkenlidir bu. İkisi de ona bakar ve içlerinden bir şeyler dilerler. Osman’ın babası ve annesi yelkenliye bakıp içlerinden ne geçirirler? (5+5=10p)
Babası, o yelkenlinin içinde olup İzmir’e vardığında öyle uzaktan oğlu Osman iyi midir diye ona bakmak ister.
Annesi ise kimsesiz olmak ister. Ne koca ne evlat ne yemek derdi ne balık avlama derdi. O yelkenlide bir seren olmak ister. Tek derdim yelkeni taşımak olsun, der. Sumru kuşu olmak ister. Bir gün bir yerde bir gün başka yerde.
85.Demirci Asım’ın ailesinin başına ne iş gelmiştir, ne olmuştur? Bu durum ne zaman gerçekleşmiştir? (5+5=10p)
Demirci Asım o zamanlar askerdedir.(5p)
Ailesi yani karısı ve iki çocuğu tifüs hastalığına yakalanırlar ve ölürler. (5p)
86.Eczacı Süleyman, Demirci Asım ve Balıkçıyı sürekli aramakta, onlara ulaşmaya çalışmaktadır. Eczacının onlardan beklentisi nedir? ( 10p)
Eczacı Süleyman balık işleme fabrikası kuracaktır. Yunus balığının yağını, kemiğini, etini ayrı ayrı işleyen bir fabrikadır bu. Demirci ve Balıkçıyı arama sebebi de onların hem desteğini almak hem de ada halkını ikna etmelerini sağlamaktır.
87. Eski jandarma komutanı Köstence’den ayrılacağı için hangi duygular içerisindedir? (5p)
Jandarma komutanı” Allah’ım şükür sana, bu cehennemden kurtuluyorum.” diye sevinir.
88.Eczacı Süleyman yunus avlamak için geleneksel avlama dışında hangi iki yöntemi tavsiye eder? (5+5=10p)
Silahla avlama Büyük ağlarla avlama
89.Bir sabah ezan okunurken Eczacı Süleyman Şehir Kulübünden yeni çıkmış ve evine dönüyordu. Birden önüne biri çıkar. Bu kimdir? (5p)
Süleyman’ı bu kişi ne söyleyerek tehdit eder?(5p)
Deli İbram önüne çıkar.
Balıkçı ile Demirci Asımı rahat bırakmasını, onların kendisi gibi olmadıklarını söyler.
90. Kadırgalı neresidir? Süleyman’a göre kim Kadırgalıdır? (5+5=10p)
Köstence’nin güneydoğusunda korunaklı boğazdan geçince gidilen saklı bir koydur. Oraya Kadırgalı derler.
Süleyman’a göre Deli İbram Kadırgalıdır.
91. Emir Kalfa ve Pedani Usta’nın atışmalarını anlatıcı kimlere benzetmektedir ? (5p)
Karagöz ve Hacivat’a benzetir
92. Emir Kalfa ve Pedani Usta’nın tartışmaları nasıl sona ermiştir? ( 10p)
Pedani Usta yoldaşını oracıkta katletmiştir en sevdiği arkadaşını öfkesine yenilerek boğazlamıştır. Daha sonra kendisi de aklını yitirmiş ve delirmiştir
93.Pedani Ustanın sonu ne olmuştur? ( 10p )
Arkadaşı Emir kalfayı öldürünce delirmiş. Aklını yitirmiş, yarı çıplak boynunda bir deve çanıyla Köstence adasında gezer olmuş. Buna acıyan Dalyancı kızlardan biri onu evine almış ve “Bizim akıllımızdansa elin delisi yeğdir.” diyerek kocası yapmış onu, İşte nesiller boyu gelen Köstence delilerinin kökü bu çekirdek aileye ve onlardan süren soya dayanmaktadır.
94.Köstence delilerinin kökü neye dayanmaktadır? ( 10p )
Köstence delilerinin kökü Fedani Usta’nın nesline dayanmaktadır. Fedani Usta arkadaşını öldürüp delirince nesiller boyu o adadaki deliler de onun ailesinden gelmiş derler.
95.Kadırgalı koyu artığından gelen Köstence delilerinin nasıl huyları varmış? (3+3+2+2=10p)
Huysuz, kavgacı, inatçı ve hikayecidirler
96.Yusuf Reis Dikili’den başlayıp İzmir’e kadar kıyı kıyıya neden gezmektedir ?
Yusuf Reis İzmir’den başlayıp Çeşme’ye kadar kıyı kıyı gezer. Çünkü eski çektirmeleri (kayıkları) karaya oturmuş ya da artık hurdaya çıkmış ahşap tekneleri arayıp bulur; varsa sahipleriyle el sıkışıp onları satın alır; yüzebilecek, yol yapabilecek olanları İzmir’e yollar; ötekileri de kaldıkları yerde parçalatıp kamyonlara yükler ve gönderir.
97.Yusuf Reis’in en büyük müşterisi hamamcı tayfasıdır. Neden?
Çünkü çıkan ahşap hurda buradan İzmir’in bütün hamamlarının cehennemine yakıt olarak satılıyordu.
98. Yusuf Reis’i bir akşam eve dönerken arkadan vurmaya çalışırlar. Sebebi nedir? (5p)
Çünkü Yusuf Reis; hamamlara, orman dairesine mal tedarik eden kimi adamların işine engel olmuştur. Yusuf Reis onların işini ellerinden almış olur. Bu yüzden de onu öldürmeye çalışırlar.
99. O yıllarda hamamcıların en büyük havadisleri nelerdir? (5+5=10p)
O yıllarda hamamcıların en büyük havadisleri mahallelerdeki kimi uygunsuz insanların halleri ve siyasettir.
100. Karşıyaka’daki Ali Bey hamamın işletmecisi kimdir? Yusuf Reis ile bağlantısı nedir? (5+5=10p)
Memduh’tur.
Memduh ile Yusuf Reis gençliklerinde Çine’de Yörük Ali Efe ile çetecilik maceralarında bulunmuşlardır.
101. Yusuf Reis büyük bir kayık alır. Bu kayıkta çalıştırmak üzere yanına yardımcı olarak kimi tutar? (5p)
Gavur Resul
102. Gavur Resul neden halk tarafından sevilmez? (10p)
Çünkü Gavur Resul’ün babası işgal zamanında düşmanlarla işbirliği yapmış. Birçok insanın da kanına girmiş. O yüzden halk tarafından sevilmiyor. Babasının günahı da oğlunun başını eğdirmiş oluyor.
103.Leyla, Yusuf Reis’e kimin emanetidir? Nasıl olmuştur bu durum? ( 4+6=10p)
Leyla, Resul’ün kızıdır. Resul; kayıkları bir komplo sonucu yanınca o yangından canını zor kurtarır ama o yangında ölür. Resul’ün karısı, Leyla’yı Yusuf’a teslim eder. “Onu buradan alıp götür. Benim yaşadığım hayatı bilmesin. “der. Yusuf, Leyla ile başka bir hayata başlar. Ona babalık eder.
104. Yusuf Reis’i mahveden, hayatını alt üat eden kötü alışkanlığı nedir? (5p)
Kumar
105. Yusuf, çalıştığı zamanlarda Leyla’yı kime emanet eder, ona kim bakar? (5p)
Arap Hanım
106. Leyla büyürken nasıl bir sorun yaşamıştır? Bu sorunu nasıl aşmışlardır? (10p)
Leyla 10 yaşına kadar konuşmamıştır. Doktorlara da gitmelerine rağmen buna çare bulamazlar. Fakat 10 yaşında bir gün aniden konuşmaya başlar. Yusuf Reis de sevincinden iki mahallede lokma döktürür.
107. Yusuf Reis Osman’ı yanına alır. ” İzmir’i bir gör bakalım ama önce dersimizi çalışalım.” der. Ders olarak adlandırdığı şey nedir, Osman’a ne gösterir? (5p)
Osman’a haritadan İzmir’in ilçelerini, mahallelerini gösterir. İzmir’de kimlerle iş yaptığını tek tek kırmızı ve mavi işaretlerle belirtir.
108.Yusuf Reis İzmir’de en çok hangi mahalleyi sevmektedir? Neden? (4+3+3=10p)
Karantina’yı çok sevmektedir.
Çünkü hem hamamı çok güzeldir hem de insanları.
Yerlilerin çoğu Rum, Yahudi haneleridir.
Deniz banyoları kayıkhaneler iskeleler kuruludur orada.
109. Köstence’ye benzeyen İzmir’in cenneti olarak adlandırılan yer Yusuf Reis’e göre neresidir? (5p)
Karantina Mahallesi’dir.
110. Eski Köstence denilen yer, yüksek tepelerde kurulmuştu. Bunun sebebi neydi? (5p)
Bunun sebebi adaya gelen Rodoslu korsanlardır. Onlardan korunmak için halk, yüksek tepelere ev kurmuştur.
111. Eski Köstence’de oturanlar zamanla deniz kıyısındaki yeni yerleşim bölgesine iner, yerleşirler. Fakat bir kişinin evi hâlâ yüksek tepede kalmıştır. Bu kişi kimdir? Neden kıyılara yerleşmez?(5+5=10p)
İsmail Efendi’dir.
İsmail Efendi yaşam boyunca düze inmeye inanmayan birisidir. “Eşkıya bu. Kılık değiştirir, yine gelir.” diye düşünür.
112. Yusuf Reis ile Osman İzmir’i dip bucak gezerlerken Damlacık’a uğrarlar. Yusuf Reis orada Osman’a kahvenin karşısındaki bir evi gösterir. “Başın sıkışırsa, yanında olmazsam ona gireceksin. “der Bu ev kimin evidir? (5p)
Faytoncu Ali Çavuş’un evidir. Ali Çavuş, limandan Yusuf Reis’in arkadaşıdır.
113.Arap Hanım Teyze’nin kızının adı nedir? Bu kızın fiziksel özellikleri nelerdir? (5+5=10p)
Sema’dır. Sema, gözlerini ve kaşını Girit muhaciri babasından almıştır Teninin koyu rengini de annesinden almıştır melez güzeli bir genç kızdır İzmir sokaklarında parmakla gösterilir.
114. Sema ne iş yapmaktadır?(5p) Leyla’nın bu işte Sema’ya yardımı nasıl dokunur? (5p)
Sema Gül Sokak’taki evinde yatalak yaşlı bir kadına yarım gün bakıcılık yapmaktadır. Leyla da her sabah Arap Hanım Teyze’nin hazırladığı yemekleri sefer tası ile yaşlı kadının evine götürür.
115. Leyla’nın en büyük iki hayali nedir? (5+5=10p)
Birincisi, Leyla’nın en büyük hayali ölmeden mutlaka gece üçten gün doğumuna kadar yani sabaha kadar faytonla gezmek
İkincisi, yakası kürklü bir mantoya sahip olmak
116. Leyla; Yusuf Reis’in, babasının ölümüne neden olduğunu kimden öğrenmiştir? ( 5p)
Onu büyüten Arap Hanım Teyze tüm gerçekleri anlatmıştır.
117. Leyla içten içe Yusuf Reis’e neden kızmaktadır? ( 10p)
Eğer Yusuf Reis babasının ölümünün neden olmasaydı Leyla annesi ve babası ile birlikte büyüyecekti ve Leyla’yı annesi küçükken ayağında sallayabilecekti. En büyük üzüntüsü oydu.
118. Leyla hangi olaydan sonra kaderine razı olur ve annesinin nerelerde olduğunu düşünmekten vazgeçer, babasını da adeta kendi elleriyle öldürmüş olur?
Leyla bir gün ekmek bıçağını alır. Yusuf Reis’in odasına girer penceresine doğru dönmüş uyuyan Yusuf’un başında ir bıçağı ile bekler. Ancak bir şey yapamaz. Ertesi gün odayı havalandırmak için girdiğinde Yusuf Reis’in yatağının başucunda büyük bir balta durduğunu görür. Yani Yusuf Reis eğer böyle bir şey yapacaksa tek defa da başarılı olabileceği bir alet hazırlamıştır. İşte Leyla o gün kaderine razı olur ve bu işten vazgeçer.
119. Bir gün Dalyancı Kahvesi büyük bir kalabalıkla dolar. Masaları kaldırırlar, sandalyeleri sinema düzeni gibi dizerler. Dalyancılar yerdeki karıncalar gibi kahveyi doldururlar. Kahvedeki bu doluluğun nedeni nedir? (5p)
Kahvede bulunan Balıkçı, Demirci Asım ve Deli İbram’ın sonu ne olur?(5p)
Toplantının nedeni kurulacak olan balık fabrikasıdır. Adada yaşayanları ikna etme toplantısı yapılıyordur. Demirci Asım, Balıkçı ve Deli İbram onlara karşı gelince iki adamı döverler, karga tulumba kapının önüne atarlar.
120. Yusuf Reis, Osman’ın hangi mesleği öğrenmesini istemiştir? (5p) Bunu kim öğretecektir? (5p)
Terzilik.
Bunu Terzi Metin öğretecektir.
121. Kahvede toplanan Köstence halkını balık yağı fabrikası açılsın diye ikna eden ve Demirci ile Balıkçı’ya karşı kışkırtan kişi kimdir? (5p)
Lağımcıların Zaim denilen Hüsnü’nün oğlu Zaim’dir. Onun kışkırtmasıyla Demirci Asım ve balıkçı, köylü tarafından dövülür, kahvenin dışına atılır.
122. Leyla Osman’ı köpeklere alıştırmıştır. Artık Osman köpeklerden korkmaz. Bunun karşılığında da Leyla Osman’dan bir şey yapmasını ister. Bu nedir? (5p)
Leyla, Osman’dan birlikte fotoğraf çektirmek ister.
123. Leyla ve Osman, Foto Birol’da hangi arka fon ve dekorla fotoğraf çektirir? ( 5 p)
Arkada kır manzarası ve önde at dekoru.(kır manzarasında at gezintisi)
124. Osman, Terzi Metin’in hangi hareketine çok kızar? Ona nasıl bir ders verir?(5+5=10p)
Terzi Metin bir gün herkesin içinde Osman’a iki tokat atar. Osman çok utanır. Ondan sonra dükkandakilerin tavırı da Osman’a karşı değişir. Ona dirsek göstermeye başlarlar. Bunun üzerine bir akşam Osman, Terzi Metin’e haddini bildirir. Tokat atacağı sırada onun elini tutar ve” Burada ben ustamın yerinde duruyorum. Benim canım sıkılırsa onun da canı sıkılır.” der. Terzi Metin de bir daha ona dokunamaz.
125.Köstence’nin pazarı hangi gündür? (5p)
Pazartesi
126. Yunusların en yağlı oldukları ve avlanmalarının en iyi olduğu mevsim hangisidir? (5p)
Güz mevsimi yani sonbahar
127. Köstence’de biri öldüğünde zenginler için ayrı, fakirler için ayrı uygulama yapılırmış. Bunlar nelerdir?(5+5=10p)
Zengin öldüğünde kasabanın yukarısında kurulu mezarlığa cenaze, at arabasıyla taşınırmış.
Fakir öldüğünde ise iki tekerleği olan bir ya da iki insanın önden çektiği çekçek arabayla mezarlığa taşınırmış.
128. Kancabaş nedir? Romanda bunlar ne amaçla kullanılırlar? (5+5=10p)
Başı kancaya benzer biçimde yapılmış tekneye Kancabaş denilir.
Kancabaşlar yunus avı sırasında onları yakalamak için onların etrafını sararlar.
129. Komşulardan Halit, bir gece neden Balıkçının kapısını çalar? (10p)
Çünkü kancabaşlardan ayrılmıştır. Yanında 17 yaşındaki bir genç, tüfeğinden çıkan kurşunla ölünce o işi bir daha yapmaz. Dalyana gider, balık avlar ama kancabaştan ayrıldı, ava katılmadı diye Eczacı Süleyman’ın emriyle ona buz vermezler. Bunu söylemek için Balıkçı’nın evine gitmektedir.
130.Balıkçı kendisine balık için buz ve çektiride iş verilmemesi üzerine Eczacı Süleyman’a iyice bilenir. Bir tedbir almayı düşünür. Bu nelerdir? (5p)
Sabaha karşı baskın verip kimse yokken Kancabaşları baltalarla parçalayacaklarmış.
131. Sabaha karşı Kancabaşları parçalamak için baltalarıyla sahile inenler kimlerdir? (4+3+3=10p)
Balıkçı, Demirci Asım ve Halit
132. Sahile baskına giden Balıkçı, Halit ve Demirci Asım ne ile karşılaşırlar? O gece neler olur? (10p)
Halit onlara ihanet eder. Asım ve Balıkçı yaylım ateşine tutulur. Oracıkta ölürler. O gece Balıkçının evini ateşe verirler, çocuklar ve karısı ölür.
Demirci’nin de dükkanını yakarlar.
133. Osman annesi, babası ve ikiz kardeşlerinin ölümünü kimden, nasıl öğrenir? Tepkisi ne olur? (3+3+4=10p)
Yusuf Reis’ten öğrenir. Yanında Leyla da vardır. (3p)
Hemen Köstence’ye gitmek ister ama Yusuf Reis izin vermez. Düşmanlar seni de öldürür, der.(3p)
Yusuf bu felaketin kendi suçu olduğunu söyler çünkü yavru yunusu süngülemiştir. Oysa bu uğursuzluk getirir. (4p)
KIZIL
134. Romanın “Kızıl” bölümü kaç yıl sonradan itibaren devam eder?
7 yıl sonradan devam eder.
135.Romanın “Kızıl” bölümünde memleketin çocuklarının vagonlara bindirilip hangi ülkeye gönderildiği söylenir? (5p)
Kore Savaşı için Kore’ye
136. Avare filminin yazlık sinemalarda ortalığı kasıp kavurduğu gecelerin birinde kim evine ağlayarak döner? (5p) Neden? (5p)
Arap Hanım Teyze’nin kızı Sema ağlayarak döner.
Çünkü kocası haylaz ve sarhoştur. Ondan ayrılmıştır.
137. Terzi Metin neden Osman’a hak ettiği halde ustalık belgesini vermek istemiyor? (5+5=10p)
İki sebep var:
*Osman usta olursa onu bırakır gider. Böyle yaman çalışanını Terzi Metin bırakmak istemiyor.
*Osman usta olursa kendi dükkanını açar ve Metin’e rakip olur.
138.Osman’ın uyurken Leyla’nın odasında onun saçlarında hissettiği koku ona neyin kokusunu hatırlatıyordu? (10p)
Tıpkı Köstence’de annesinin ılık süte çimenlerden topladığı çiğlerle tazelediği mayayı eklemesinden sonra duyduğu kokuyu hatırlatıyordu ona bu oda. O kokuyu Leyla’nın saçlarında da hissediyordu.
139.Leyla öğlenleri Terzi Metin’in dükkanına neden uğramaktadır?(5p)
Osman’ın yemeğini sefertaslarıyla getirmek için gelir.
140.Osman Terzi Metin’in hangi sözüne kızıp elindeki makası yere düşürür ve o gece eve de gitmeyerek sandalda geceyi geçirir? Bu hareketinin nedeni nedir?( 5+5=10p)
Terzi Metin dükkana gelen Leyla’ya ” Sana bir manto dikelim. Osman’ a kaldıysan yandın.” der.(5p)
Osman bir gece yataktan kalkıp giden sabaha karşı eve gelen Leyla’yı ve Metin’in söylediği bu sözü hatırlayıp zihninde bazı soru işaretleri oluşturur. Bu nedenle kızar ve gece eve gitmez.
141. Terzi dükkanında uğursuzluk sayılan şey nedir? (5p)
Makasın yere düşmesi
142.Leyla geceleri evden kaçıp sabaha karşı eve geliyordu. Bir gün Osman onu takip eder. Sonunda görür. Leyla hangi araçla bir yere gidip gelmektedir ve yanında kim vardır? (5+5=10p)
Leyla gece sabaha kadar yanında Terzi Metin’le o çok istediği faytona binip İzmir’i turlamaktadır.
143.Osman, Leyla’nın biriyle buluştuğunu gördükten sonra ne yapar? (5p)
Bir müddet eve de işe de gitmez. Kayıkta sağda solda yatar.
144. Osman bir süre ortalıktan kaybolduktan sonra kendine çeki düzen verir ve dükkana geri döner. Orada Terzi Metin ona neden işe gelmediği konusunda çıkışırken ağzından bir cümle çıkar ve Osman delirip Metin’in üzerine yürür, boğazına makası dayar. Terzi Metin’in Osman’ı çok kızdıran o cümlesi nedir? (10p)
“Dalgana taş mı attık senin”
145. Osman, Terzi Metin’i neden öldürmekten vazgeçer? Ona ne söyler ve nasıl bir tehditte bulunur? ( 5+5=10p)
Çünkü Deli İbram’a kimsenin kanını boşa akıtmayacağına dair söz vermiştir. Onun kanını dökülmeye değer bulmaz.(5p)
Bir daha onun Leyla’nın peşinde olmamasını tembihler. (5p)
146. Osman terzideki işi bırakıp evden de uzaklaşıp bir süre ortadan kaybolur. Günler sonra eve döndüğünde evdekileri ne halde bulur? (5+5=10p)
Yusuf Reis perişan, yıkık halde bahçede oturur vaziyettedir.(5p) Leyla da iki gündür eve uğramamıştır, kayıptır.(5p)
147. Yusuf Reis perişan olduğu bir akşam, günlerdir eve gelmeyen Osman’la karşılaşır. Osman ona bu halinin nedenini sorar. Yusuf Reis yaşadıklarını anlatmak için Osman’ı nereye götürür? Orada Osman’a ne anlatır? (3+7=10p)
Osman’ı sahibi olduğu hamamın arka bahçesine götürür.(3p)
Osman’a orada Leyla’ya neden tokat attığını Leyla’nın da iki gündür eve gelmediğini anlatarak tüm sırlarını ifşa eder.(7p)
148.Yusuf Reis Osman’a geçmişini anlatırken Yunan işgali sırasında Gökçen Efe’nin adamlarının köye geldiğinden bahseder. O zamanlar Gökçen Efe’nin adamları düşmana karşı bir çete kurmak için köyden adam toplamaya gelmişlerdir. Onca kişi içinden vatanı savunmak için bu çeteye destek olan ve katılan 3 kişi olduğunu söyler. Kimlerdir bu 3 yiğit kişi? ( 4+3+3=10p)
Yusuf Reis, Deli İbram ve Deli İbram’ın ondan 2 yaş küçük kardeşi
149. Deli İbram, nasıl delirmiştir? (10p)
Deli İbram, kardeşi ve Yusuf Reis küçük yaşta Gökçen Efe’nin çetesine katılıp Yunan düşmanına karşı vatanı savunmaya karar vermişlerdir. Köstence’den sadece bu çocuk yaşta denilebilecek 3 genç çeteye katılmıştır.
Bir gün İbram ve Yusuf ağaçta karnı deşilerek öldürülmüş ve ağaca asılmış bir genç görürler. Bu kişi, İbram’ın kardeşidir. Karnını yaranlar da Yunanlılar değil Köstence’deki vatan hainleridir. İbram, işte o manzarayı görüp bu katliamı yapanların da kendi arkadaşları olduğunu öğrenince delirir.
150. Osman’ın babasını pusu kurarak öldürüp annesi ve kız kardeşlerini de evi ateşe vererek yakmışlardır. Osman bunu duyduğunda intikam almak ister ve Yusuf Reis’e birlikte Köstence’ye gitmeyi teklif eder. Yusuf Reis orada Osman’a bir cümle söyler ve Osman içten içe alınır. Bu cümle nedir? (10p)
“Bu benim davam değil”
151. Yusuf Reis’in Osman’a, ailesi katledildiğinde köye gitme teklifini reddedip” Bu benim davam değil” dediğini hatırlarsınız. Peki Yusuf Reis’in asıl davası nedir? Açıklayarak yazınız.(10p)
Onun asıl davası Leyla’dır. Leyla ona emanettir. Çünkü Leyla onun boynunun borcudur. Leyla’nın babası Yusuf yüzünden öldürülmüştür. Annesi Yusuf yüzünden başka yollara gider. Leyla, Yusuf yüzünden annesiz babasız büyür. Onu korumak büyütmek Yusuf’un en büyük davasıdır.
152.Yusuf Reis nasıl işlere bulaşmıştır, geçimini nasıl sağlamaktadır? Ayrıntılı yazınız.(10p)
Yusuf Reis kötü adamların pis işlerini yapar. Bir ceset ortadan kaldırılacaksa onu hamamda parçalar yakar, kemiklerini de köpeklerine yedirir. Kayığıyla o adamların getir götür işlerini yapar. Emanetleri teslim eder birilerine. Ona sözde bir dükkan ve hamam alıp verirler. Bu kılıf uydurulmak için alınan yerlerdir. Leyla da Yusuf Reis’in yaptığı pis işleri bilmektedir.
153. Yusuf Reis Osman’a tüm gerçekleri anlattığı gece Osman’dan iki şey yapmasını ister. Bunlar nelerdir? (5+5=10p)
Birincisi Leyla’yı bulup getirmesini kendisinin çok pişman olduğunu söylemesini ister.
İkincisi de askerliğini yapıp geldikten sonra Leyla’yı da alıp başka bir şehre gitmesini ister.
154. Leyla iki gün eve gelmediğinde kimde kalmıştır? (5p)
Ali Çavuş’un evinde kalmıştır.
155.Leyla’yı bulan Osman ” O adamda ne buldun Leyla?” diye sorar. Leyla ne cevap verir Osman’a? Açıklayarak yazın.(10p)
Leyla çocukluğundan beri ilgi ister, dinlenilmek ister, konuşmak ister. Ama ne Yusuf Reis onunla konuşur ne de Osman. Oysa Metin, onu uzun uzun dinleyen tek kişidir. Diğerleri bir kez olsun “Sen ne istersin?” diye sormamışlardır. Metin ise sorar ve Leyla’nın isteğini yaparak onu geceden başlayıp sabaha kadar faytonla gezdirir.
156. Metin, Leyla’ya geleceklerine dair nasıl bir teklifte bulunur? Leyla’nın bu teklife cevabı ne olur? (5+5=10p)
Metin, evli ve çocuklu olduğunu yuvasını bozmayacağını ancak Leyla’ya da ev açıp onunla imam nikahı kıyabileceğini söyler.(5p)
Leyla bu teklifi Metin’i sevmediği için reddeder.(5p)
157. Osman askerdeyken bir gün arkadaşları yanına gelir ve koğuşa uğramasını söylerler. Osman koğuşa gittiğinde nasıl bir durumla karşılaşır ve tepkisi ne olur?( 5+5=10p)
Osman koğuşa gittiğinde yatağına başkasının geçtiğini görür. Eşyalarını da depocu çavuşa vermişlerdir. Amaçları Osman’ı kışkırtıp kavgaya çekmektir.
Osman o an kavga ederse neler kaybedeceğini düşünür ve oradan çekip gider.
158. Osman elinde bir paketle yüzbaşının odasına girer. Paketin içinde ne vardır? Yüzbaşı paketi aldıktan sonra Osman’ı nereye davet eder? (5+5=10p)
Pakette güya yüzbaşının eşi Aynur Hanım’a (aslında Leyla’ya) dikilmiş manto vardır.
Yüzbaşı Osman’ı cumartesi günü evci çıkartır ve meyhaneye dertleşmeye davet eder.
159.Yüzbaşı Osman’ın evci olarak izinli çıktığı cumartesi buluştuğunda ona ne gibi itiraflarda bulunur? Osman’ın yüzbaşıya teklifi ne olur? (5+5=10p)
Yüzbaşı Osman’a karısı Aynur’u ve aşığı Kumaşçı Artidi’yi öldüreceğini söyler.
Osman da bu öldürme işini para karşılığı kendisinin yapabileceğini söyler.
160. Osman terhis olacağı gün kimin yanına uğrar ve ondan ne alır? (5+5=10p)
Yüzbaşının yanına uğrar ve ondan cinayet parasını alır.
161. Kendisine yaptıracağı bir iş için güvenmeyen Yüzbaşı’ya Osman der ki” Beni hafta sonu evci çıkart. Bir adres ver bana ve bu konuyu yeniden konuşalım.”
Osman kendini yüzbaşıya ispatlamak ve atılan bir tokadın intikamını almak için ne yapar? (5p)
Kendisine tokat atan, kendilerini aşağılayan albayı öldürür.
162. Birkaç gece balığa yalnız başına çıkan Osman’ı daha sonra babası balık avına yollamaz. Kendi de artık balığa gitmez. Bu kararı ne zaman ve neden almıştır? Ayrıntılı yazınız.( 10p)
Bir gece yağ çıkarırlarken Balıkçı et yağını dolu sepete eline attığında parçalardan birinin yavru yunusa ait olduğunu anlar. Oğluna bakakalır. Sonra evin bir köşesine gidip ağlar. Ondan sonra Osman’ı yunus avına salmaz. Kendisi de hiç çıkmaz Zıpkının ciridini kırıp ocakta yakar. Süngüyü de oğlana verir. ” Al, git bunu açıklara at.” der.
163. Balıkçı ve Demirci Asım, askerde neden- iki sene önceki gibi- bahriyeli yazılmayıp Redif Alayı’na verilmişlerdir? (5 p)
Çünkü Cihan harbi başlamıştır ve dört bir yandaki cepheye piyade lazımdır. O yüzden ihtiyat askeri olarak silah kuşanmışlardır.
164. Osman askerden terhis olduktan sonra trene binip bir görev için yola koyulur. Trende kime rastlar? Adam ona bez çantasından çıkarıp ne verir? (4+6=10p)
Osman terhis olduktan sonra trene biner. Trende kör adama rastlar. Kör adam ona bez çantasından bir tomar kağıt çıkarır. Bu tomar kağıtlarda “Köstence’nin Deli İbram Tarihi” yazmaktadır
165. Osman askerliği bitirip trene biner ve bir görev için İzmir’e doğru gider. Trende cebinden iki tane fotoğraf çıkartır. Bu fotoğraflar kimlere aittir? (5+5=10p)
Birinci fotoğraf yüzbaşı ile Aynur Hanım’ın nikah fotoğrafıdır.
İkinci fotoğraf da Leyla’nın Osman’la çektirmiş olduğu fotoğraftır
166. Osman’ın trende rastlamış olduğu kör adam ona ne iş yaptığını söyler?( 3+3+2+2=10p)
Kör adam gezermiş, hikaye toplarmış, sonra onları başka yerlerde hem anlatır hem de türküsünü yakarmış.
167. Kör adamın anlattığı rivayete göre Saruhan Hatun ve Rum Bacı hangi hayvanlara dönüşmüş?(5+5=10p)
Saruhan hatun yunus’a dönüşmüş, Rum Bacı ise leyleğe dönüşmüş.
168. Saruhan Hatun bir gün kayalık yalılardan denize doğru ağlamış. “Ah! Şimdi allı kızıllı, yelesi güneşten, akıtması alevden kısraklarım olaydı da kaçıp gitseydim buralardan.” demiş ve ağlayan bir gül gibi kendini denize atmış bunun sebebi nedir?(10p)
Sebebi kendisine bağlı olan halkın birbirine düşmüş olmasıdır. İki yüzlülük ve korkaklık halkında çok yaygınlaşmış. Ne açlıktan anlıyorlarmış ne varlıktan. Ne insan gibi yaşıyorlarmış ne de kurt gibi aranmayı biliyorlarmış. Ne seviniyorlarmış ne öfkeleniyorlarmış. Bu da Saruhan Hatun’un canına yetmiş. O yüzden o da intihar etmiş. İntihar edince de yunusa dönüşmüş.
169. Osman terhis olduktan sonra İzmir’e hangi planla gider? Bu plan nasıl sonuçlanır? (5+5=10p)
Osman terhis olmasına yakın yüzbaşıyla anlaşma yapmıştır. Yüzbaşının kendisini aldatan karısı Aynur’u ve sevgilisi Artidi’yi öldürecektir. Fakat Osman, yüzbaşıyı kandırmıştır. Ondan öldürme karşılığı aldığı parayla ve karısına diye diktiği paltoyla Artidi’nin dükkanına gider. Onları, yüzbaşı konusunda uyarır. Kaçmalarını söyler. Paltoyu da alıp Leyla’ya götürür.
170. Osman romanın sonunda Köstence köyüne geri döner. Orada Deli İbram’la birlikte yanan evini tamir eder. Bir gün Osman yine ev için çalıştıkları sürede kendisine ters ters bakan bir genci görür. Bu genç kimdir? (5p)
Halit’in oğlu Ekrem’dir.
171.Dalyancı Halit’in sonu ne olmuştur? (10p)
Halit, Osman’ın babasına ve Demirci Asım’a ihanet etmiş, onları vurdurmuştur. Deli İbram hemen Yusuf Reis’e haber yollar. Yusuf Reis uygun bir zamanda bir günlüğüne Köstence’ye gelir. Halit’i bir ağaca asar. Ertesi gün Halit asılmış olarak bulunur. Herkes vicdan yaparak kendisini astı diye söyleyince tutanağa öyle yazılır.
172. Eczacı Süleyman’ın adada açtığı fabrika Demirci Asım ve Balıkçının ölümünden sonra nasıl iş yapmaya devam eder. Açıklayınız.(10p)
Beş yıl boyunca çok büyük yunus katliamı olur. İnsanların midesi bulanır artık yunus avından. Eczacı Süleyman adalı halktan bıktığı için ecnebi gemilerle anlaşır. Kendi ağlarını, kendi adamlarını getirir yunusları toplamak için. İşlemeyi de gemilerde yaparlar. Böylece insan gücüne ihtiyaç kalmaz. 2-3 yıl da o şekilde fabrika çalışmaya devam eder. Sonra yunuslar biter, gemiler kaybolur, fabrika kapanır, insanlar işsiz kalırlar. Çoğu İzmir’e göç eder. Erkekler inşaatlarda amele olur, kadınlar da hizmetçilik yapar. Adanın şenliği de böylece biter. Geriye 20-30 tane dalyan kalır.
173. Köstence Adası’ndaki Yunus işleme fabrikası kapandıktan sonra Eczacı neler yapar, nasıl yaşam sürer? (5+5=10p)
Eczacı bu işten çok para kazanır. Yunus işi bitince gaz bayiliği alır. İzmir’de yalıda bir apartmanı vardır. Söke’ye gidip gelmeye başlar. Başka işler çeviriyor denilir.
174. Osman’ı romanın sonunda iki atlı jandarma gelip tutuklar. Tutuklama sebebi nedir? (5p) Komutan bu tutuklamada kimin parmağı olduğunu sezdirir? (5p)
Komşuları Dalyancı Ekrem’i tehdit ediyor diye tutuklanır.
Eczacı Süleyman bu tutuklamada etkendir.
175. Osman’ı Köstence’den kaçırmak isteyen Eczacı Süleyman ne gibi pislikler yapmaya başlar? (4+3+3=10p)
Geceleri biri gelir çift kapıyı yıkar.
Duvarların üzeri tırmalanır.
Üzeri yüklü 3-5 ağaç, baltayla yaralanır.
176. Eczacı Süleyman Osman’ın ayağına kadar gelip ondan ne ister? Kabul etmezse ne olacağını söyler? (5+5=10p)
Eczacı Süleyman Osman’ın evinin önüne kadar gelir. Ondan tarlasını kendisine satmasını söyler. Çünkü devlet Söke Ova’sına su getirmiştir ve pamuk hasadı yapılacaktır. O da Köstence Adası’nda pamuk hasadına başlamayı düşünür.
Eğer tarlasını kendisi vermezse belediye gelip istimlak eder ucuza kapatır, der. Hem toprağın gider hem de paran pul olur diye alttan alta da tehdit eder.
177. Deli İbram nasıl ölür? (10p)
Bir gece Deli İbram’la Osman yine kıyıda denizi izlemektedirler. Bu sırada ateş açılır. Osman kendisini yere atıp kurtulur . Bir oyun kurup bu çatışmada Deli İbram vuruldu derler. Osman yalandan onu gömer. Aslında Deli İbram yaşamaktadır.
Romanın sonunda Deli İbram, denizin sonsuzluğuna doğru yürür ve kendini sulara bırakıp ölür.
178. Demirci Asım ve Balıkçıyı vuran şahıs kimdir? Ne ceza almıştır?(5+5=10 P)
Çolak Salih’tir ve ağır cezada yargılanır. İzmir’de hapishanede yatar.
179. Deli İbram’ın öldüğü günlerin birinde Köstence’de kim Deli İbram’ın mezarını ziyarete gider? Orada ne yapar? (5+5=10p)
Köstence’nin en yaşlı dalyancısı Gani Dayıdır. Deli İbram’ın çaputlarla gelin başı gibi olmuş ağacını ve mezarını ziyarete gider. Duasını eder sonra da başucundaki çanı alıp kendi boynuna geçirir.
180. Eczacı Süleyman nasıl ölür? Öldüğü yerde nasıl bir yazıyla karşılaşırlar? (5+5=10p)
Deli İbram, Eczacı Süleyman’ın karşısına çıkar. Osman’ın kendisine vermiş olduğu kargıyı eczacının gırtlağına dayar ve onu öldürür. Süngünün gürgen sapına şöyle bir yazı yazar: Dirilirler, dirilirler, gelirler.
181. Kitap üç bölümden oluşmaktadır. Bu üç bölümün adlarını yazınız. (4+3+3=10p)
Boz, Gök, Kızıl
deli ibram divanı soru cevap indir
