10.Sınıf TDE 1.Dönem 2.Yazılı Soruları A

1. Metindeki ses, hece ve kelime tekrarlarını belirleyiniz. Bu unsurların ahenge katkısını açıklayınız. (15 P)
GAZEL
Yar rahm etti meğer nale vü efganımıza Ki kadem bastı bugün külbe-i ahzanımıza
Eşk baranı meğer kıldı meded kim nageh Bitti bu şah-ı gül-i taze gülistanımıza

Bu visale yuhu ahvali demek mümkün idi Eğer olsaydı yuhu dide-i giryanımıza
Yar mihmanımız oldu gelin ey can u gönül Kılalım sarf nemiz var ise mihmanımıza

Dilberin cana imiş kasdı Fuzuli gel kim
Can verip dilbere mihnet koyalım canımıza ( FUZULİ)

2. Yukarıda verilen şiiri inceleyiniz. Şiirde ritim oluşturan ölçü, kafiye ve redif unsurlarını belirleyiniz (15 P)

3. Aşağıdaki metinde yer alan zamirleri metnin altındaki kutucuklara yazınız. (15 P)
Vapura bineceğimiz yere az kalmıştı ve ben heyecandan yerimde duramıyordum. İskeleye gelmiştik ki yaşı biraz ilerlemiş olan bir teyze “Yolculuk nereye?” diye sordu bize. Bunu duymak içimdeki heyecan duygusunu daha da arttırdı. Babam da “Eminönü’nde birini göreceğiz.” dedi. Meğerse babam onu öncede tanıyormuş.

4. Bilgilendirici bir metnin edebî bir metne dönüştürülmesi sürecinde izlenecek yazma aşamalarını açıklayınız. (10 P)

5.Aşağıda verilen bilgilendirici metni, edebî anlatım unsurlarını (betimleme, imge, benzetme, mecaz) kullanarak en az iki paragraf olacak şekilde edebî bir metne dönüştürünüz. (15 P)
İnsanların çoğu kaybetmekten korktuğu için, sevmekten korkuyor. Sevilmekten korkuyor, kendisini sevilmeye lâyık görmediği için. Düşünmekten korkuyor sorumluluk getireceği için. Konuşmaktan korkuyor, eleştirilmekten korktuğu için. Duygularını ifade etmekten korkuyor, reddedilmekten korktuğu için. Yaşlanmaktan korkuyor, gençliğin kıymetini bilmediği için. Unutulmaktan korkuyor, dünyaya iyi bir şey vermediği için. Ve ölmekten korkuyor aslında yaşamayı bilmediği için. SHAKESPEARE

6. Edebî ve öğretici metinlere beşer örnek yazınız. (15 P)

7.
MANİ
Dam kapısı açıldı
İnce boncuk saçıldı
Yar kapıdan girince
Gözüm gönlüm açıldı

GAZEL
Hattım hisabın bil dedin gavgalara saldın beni
Zülfüm hayalin kıl dedin sevdalara saldın beni

Geh ebr veş giryan edip geh bad veş püyan edip
Mecnun-ı sergerdan edip sahralara saldın beni

Yukarıda verilen iki şiiri verilen ölçütler bakımından karşılaştırınız.(15P)

CEVAPLAR:

1. Soru (15 Puan)
1. Ses Tekrarları:
• Gazelde özellikle “n, m, l, r” ünsüzlerinin ve “a, e, i” ünlülerinin sık tekrarlandığı görülür.
• “-nımıza / -mıza” ses grubu redif niteliğinde olup şiirin musiki yönünü güçlendirir.
2. Hece Tekrarları:
• Özellikle “-ımıza” ve “-anımıza” hece grupları her beyitte tekrar edilir.
• Bu tekrarlar gazelin ritmini (ahengini) düzenler ve beyitler arasında ses bütünlüğü kurar.
• Aynı hece kalıplarının tekrarı, şiirin kulakta kalıcılığını artırır.
3. Kelime Tekrarları:
• “Yar”, “can”, “dilber”, “mihman” gibi kelimeler aşk temasını pekiştirmek amacıyla kullanılmıştır.
4. Ahenge Katkısı:
• Ses ve hece tekrarları, gazelin musikî değerini artırarak okunuşta ahenk sağlar.

2. Soru (15 Puan)
1. Ölçü (Vezin):Şiir aruz ölçüsüyle yazılmıştır.
2. Kafiye ve Redif
Her beytin sonunda tekrarlanan ek:
“-ımıza” Bu ek, her dizede aynı anlam ve görevle kullanıldığı için rediftir.
Kafiye:Rediften önce gelen sesler:
• efganımıza
• ahzanımıza
Burada “-an” sesi tam kafiyedir.
• Kafiye: -an Redif: -ımıza

3.

4. Soru (10 Puan)
1. Planlama (konu, amaç, tür belirleme)
2. Taslak oluşturma
3. Yazma
4. Gözden geçirme ve düzeltme

5. Soru (15 Puan) * Mesela şiire dönüştürülebilir.
Korkuların Aynasında İnsan

İnsan, kaybetmekten korktuğu için Sevmeye çekinir çoğu zaman.
Kalbini saklar,
Çünkü sevilmeye lâyık görmez kendini.

Düşünmek ürkütür onu,
Zira her düşünce bir sorumluluk taşır. Susar;
Sözcükler eleştiriye dönüşmesin diye.

Duygularını kilitler içinde, Reddedilme ihtimali ağır gelir. Yaşlanmaktan korkar,
Gençliğin değerini bilmeden tükettiği için.

Unutulmaktan ürker,
Dünyaya bir iz bırakmadığını hisseder. Ve ölümden korkar en çok,
Aslında yaşamayı öğrenemediği için.

6.

7.

10.sinif tde 1.donem 2.yazili A indir