İnsanın kendini ifade etme yollarından en seçkini ve güzel sanatların önemli bir kolu olan edebiyat, malzemesi dile dayanan, duygu ve hayal dünyamızda özel etkiler uyandıran, sosyal bir çevrede hayat bulmuş ya da bulmakta olan sözlü ve yazılı eserlerin bütününe verilen addır.
1.Yukarıdakimetindenyolaçıkarakedebiyatıngüzelsanatlarınhangikolunadahilolduğunuanlayabiliriz? (10P)
2. A)
DOSTLUĞUMUZ
Dostluk dediğin güzel bir kitap
Hava gibi
Su gibi
Ekmek gibi
Vazgeçilmez bir tad
Sonuna kadar dayanmak şart
Dostluk dediğin eşsiz bir kitap
Sevmediğin sayfaları varsa
Atla
Sayfayı kökünden yırtmak şart mı?
Bu şiirin geneline hakim olan edebî sanat nedir? (10 puan)
B)
Altın kulelerden yine kuşlar
tekrarını ömrün eder ilan.
kuşlar mı dır onlar ki her akşam
alemlerimizden sefer eyler
Yukarıdaki dizelerde hangi söz sanatına başvurulmuştur? (10 puan)
3. Günler, ne günlerdi, ya MUHAMMED;
Çağlar ne çağlardı:
Daha dünyaya gelmeden
Müminlerin vardı..
Ve bir gün ki gaflet
Çöller kadardı,
Halime’nin kucağında
Abdullah’ın yetimi,
Amine’nin emaneti ağlardı!
Yukarıdaki şirin teması nedir?(10 puan)
4. Aşağıdaki metinleri okuyunuz.
I. Metin
Ey mavi göklerin beyaz ve kızıl süsü,
Kız kardeşimin gelinliği, şehidimin son örtüsü,
Işık ışık, dalga dalga bayrağım!
Senin destanını okudum, senin destanını yazacağım.
II. Metin
ÇANAKKALE SAVAŞLARI
Merkezî devletler yanında savaşa giren Osmanlı Devleti’ni saf dışı bırakmak amacıyla İtilâf devletleri tarafından düzenlenmiş olan Çanakkale harekâtı, I. Dünya Savaşı’nın en önemli askerî faaliyetlerinden birini teşkil etmektedir. Osmanlı Devleti’nin Almanya yanında savaşa katılmasıyla zor durumda kalan İngiltere ve Fransa, Rusya ile doğrudan temasa geçip savaş güçlerini arttırmak, Osmanlı Devleti’nin Süveyş Kanalı ve Hint yolu üzerindeki baskısını kaldırmak, ayrıca Orta Avrupa’ya sızan Alman-Avusturya ordularını arkadan çevirmek için bu harekâtı gerekli görmüşlerdi. Boğazlar’a karşı girişilecek bir deniz harekâtı ile İstanbul’un ele geçirilip Osmanlılar’ın savaş dışı bırakılması fikri, özellikle İngiliz Bahriye nâzırı ve sonra başbakanı olan Winston Churchill (VinstınÇörçil) tarafından savunulmuştu. İtilâf devletleri bu harekâtla ayrıca henüz savaşa katılmamış olan Balkan devletlerini de kendi yanlarına çekmeyi hedefliyorlardı.
İslâm Ansiklopedisi
Yukarıdaki metinleri aşağıdaki tabloda belirtilen unsurlar doğrultusunda karşılaştırarak verilen özelliğin bulunduğu metni tabloda işaretleyiniz.(4×5=20 puan)
| I. METİN | II. METİN | |
| Hissettirmeyi, sezdirmeyi, edebi zevk oluşturmayı amaçlayan metin | ||
| Bilgi vermeyi amaçlayan metin
| ||
| Öznel ifadelerin ağırlıklı olduğu metin |
| |
| Nesnel ifadelerin ağırlıklı olduğu metin | ||
| Gerçekliğin kurgulanarak anlatıldığı metin |
Yaş otuz beş
Yolun yarısı eder.
Dante gibi ortasındayız ömrün.
Delikanlı çağımızdaki cevher,
Yalvarmak yakarmak nafile bugün,
Gözünün yaşına bakmadan gider.
Şakaklarıma kar mı yağdı ne var?
Benim mi Allah’ım bu çizgili yüz?
Ya gözler altındaki mor halkalar?
Neden böyle düşman görünürsünüz,
Yıllar yılı dost bildiğim aynalar?
4.Yukarıdaki metinde şairin sözlük anlamı dışında farklı anlamlar yüklediği kelimelere iki örnek gösteriniz. (2×5=10 puan)
Daha deniz görmemiş bir çoban çocuğuyum,
Bu dağların eskiden aşinasıdır soyum.
Bekçileri gibiyiz, ebenced buraların,
Bu tenha derelerin, bu vahşi kayaların
Görmediği gün yoktur sürü peşinde bizi,
Her gün aynı pınardan, doldurup testimizi
Kırlara açılırız çıngıraklarımızla.
Okuma yok, yazma yok, bilmeyiz eski, yeni,
Kuzular bize söyler yılların geçtiğini,
Arzu, başlarımızdan yıldızlar gibi yüksek;
Önümüzde bir sürü, yanımızda bir köpek
Dolaştırıp, dururuz aynı daüssılayı,
Her adım uyandırır acı bir hatırayı.
Anam bir yaz gecesi doğurmuş beni burda,
Bu çamlıkta söylemiş son sözlerini babam,
Şu karşıki bayırda verdim kuzuyu kurda,
“Suna”mın başka köye gelin gittiği akşam,
5. A) Yukarıdaki dizeleri yazım ve noktalama kurallarına uyarak düzyazıya çeviriniz. (20 puan)
( Yazım ve noktalama kurallarına uygunluk 10 puan, düzyazıya çevirebilme 10 puan üzerinden değerlendirilecektir.)
B) Metindeki altı çizili bölümde virgülün kullanılma gerekçesi nedir? (10 puan )
CEVAPLAR:
İnsanın kendini ifade etme yollarından en seçkini ve güzel sanatların önemli bir kolu olan edebiyat, malzemesi dile dayanan, duygu ve hayal dünyamızda özel etkiler uyandıran, sosyal bir çevrede hayat bulmuş ya da bulmakta olan sözlü ve yazılı eserlerin bütününe verilen addır.
1. Yukarıdaki metinden yola çıkarak edebiyatın güzel sanatların hangi koluna dahil olduğunu anlayabiliriz? (10P)
ÖĞRENME ÇIKTISI: TDE2.2. “Sözün İnceliği” temasında ele alınan metinlerde anlam oluşturabilme
CEVAP: Edebiyat, güzel sanatların fonetik sanatlar koluna dahildir.
2. ÖĞRENME ÇIKTISI: TDE2.2. “Sözün İnceliği” temasında ele alınan metinlerde anlam oluşturabilme
A)
DOSTLUĞUMUZ
Dostluk dediğin güzel bir kitap
Hava gibi
Su gibi
Ekmek gibi
Vazgeçilmez bir tad
Sonuna kadar dayanmak şart
Dostluk dediğin eşsiz bir kitap
Sevmediğin sayfaları varsa
Atla
Sayfayı kökünden yırtmak şart mı?
Bu şiirin geneline hakim olan edebî sanat nedir? (10 puan)
CEVAP: Teşbih (benzetme)
B)
Altın kulelerden yine kuşlar
tekrarını ömrün eder ilan.
kuşlar mıdır onlar ki her akşam
alemlerimizden sefer eyler
Yukarıdaki dizelerde hangi söz sanatına başvurulmuştur? (10 puan)
CEVAP: Teşhis (kişileştirme)
3. Günler, ne günlerdi, ya MUHAMMED;
Çağlar ne çağlardı:
Daha dünyaya gelmeden
Müminlerin vardı..
Ve bir gün ki gaflet
Çöller kadardı,
Halime’nin kucağında
Abdullah’ın yetimi,
Amine’nin emaneti ağlardı!
Yukarıdaki şirin teması nedir?(10 puan)
ÖĞRENME ÇIKTISI: TDE2.2. “Sözün İnceliği” temasında ele alınan metinlerde anlam oluşturabilme
CEVAP: Peygamber sevgisi
4. Aşağıdaki metinleri okuyunuz.
I. Metin
Ey mavi göklerin beyaz ve kızıl süsü,
Kız kardeşimin gelinliği, şehidimin son örtüsü,
Işık ışık, dalga dalga bayrağım!
Senin destanını okudum, senin destanını yazacağım.
II. Metin
ÇANAKKALE SAVAŞLARI
Merkezî devletler yanında savaşa giren Osmanlı Devleti’ni saf dışı bırakmak amacıyla İtilâf devletleri tarafından düzenlenmiş olan Çanakkale harekâtı, I. Dünya Savaşı’nın en önemli askerî faaliyetlerinden birini teşkil etmektedir. Osmanlı Devleti’nin Almanya yanında savaşa katılmasıyla zor durumda kalan İngiltere ve Fransa, Rusya ile doğrudan temasa geçip savaş güçlerini arttırmak, Osmanlı Devleti’nin Süveyş Kanalı ve Hint yolu üzerindeki baskısını kaldırmak, ayrıca Orta Avrupa’ya sızan Alman-Avusturya ordularını arkadan çevirmek için bu harekâtı gerekli görmüşlerdi. Boğazlar’a karşı girişilecek bir deniz harekâtı ile İstanbul’un ele geçirilip Osmanlılar’ın savaş dışı bırakılması fikri, özellikle İngiliz Bahriye nâzırı ve sonra başbakanı olan Winston Churchill (Vinstın Çörçil) tarafından savunulmuştu. İtilâf devletleri bu harekâtla ayrıca henüz savaşa katılmamış olan Balkan devletlerini de kendi yanlarına çekmeyi hedefliyorlardı.
İslâm Ansiklopedisi
Yukarıdaki metinleri aşağıdaki tabloda belirtilen unsurlar doğrultusunda karşılaştırarak verilen özelliğin bulunduğu metni tabloda işaretleyiniz. (4×5=20 puan)
ÖĞRENME ÇIKTISI: TDE2.2. “Sözün İnceliği” temasında ele alınan metinlerde anlam oluşturabilme
| I. METİN | II. METİN | |
| Hissettirmeyi, sezdirmeyi, edebi zevk oluşturmayı amaçlayan metin | ♥ | |
| Bilgi vermeyi amaçlayan metin
| ♥ | |
| Öznel ifadelerin ağrılıklı olduğu metin | ♥
| |
| Nesnel ifadelerin ağırlıklı olduğu metin | ♥ | |
| Gerçekliğin kurgulanarak anlatıldığı metin | ♥ |
Yaş otuz beş
Yolun yarısı eder.
Dante gibi ortasındayız ömrün.
Delikanlı çağımızdaki cevher,
Yalvarmak yakarmak nafile bugün,
Gözünün yaşına bakmadan gider.
Şakaklarıma kar mı yağdı ne var?
Benim mi Allah’ım bu çizgili yüz?
Ya gözler altındaki mor halkalar?
Neden böyle düşman görünürsünüz,
Yıllar yılı dost bildiğim aynalar?
5. Yukarıdaki metinde şairin sözlük anlamı dışında farklı anlamlar yüklediği kelimelere iki örnek gösteriniz. (2×5=10 puan)
ÖĞRENME ÇIKTISI: TDE2.2. “Sözün İnceliği” temasında ele alınan metinlerde anlam oluşturabilme
CEVAP: Şair; “cevher”, “gözünün yaşına bakmadan gitmek”, “kar”, “halka”, “dost”, “düşman” kelimelerine gerçek anlamlarından farklı anlamlar yüklemiştir.
Daha deniz görmemiş bir çoban çocuğuyum,
Bu dağların eskiden aşinasıdır soyum.
Bekçileri gibiyiz, ebenced buraların,
Bu tenha derelerin, bu vahşi kayaların
Görmediği gün yoktur sürü peşinde bizi,
Her gün aynı pınardan, doldurup testimizi
Kırlara açılırız çıngıraklarımızla.
Okuma yok, yazma yok, bilmeyiz eski, yeni,
Kuzular bize söyler yılların geçtiğini,
Arzu, başlarımızdan yıldızlar gibi yüksek;
Önümüzde bir sürü, yanımızda bir köpek
Dolaştırıp, dururuz aynı daüssılayı,
Her adım uyandırır acı bir hatırayı.
Anam bir yaz gecesi doğurmuş beni burda,
Bu çamlıkta söylemiş son sözlerini babam,
Şu karşıki bayırda verdim kuzuyu kurda,
“Suna”mın başka köye gelin gittiği akşam,
6. A) Yukarıdaki dizeleri yazım ve noktalama kurallarına uyarak düzyazıya çeviriniz. (20 puan)
( Yazım ve noktalama kurallarına uygunluk 10 puan, düzyazıya çevirebilme 10 puan üzerinden değerlendirilecektir.)
ÖĞRENME ÇIKTISI: TDE4.1. Edebî söyleyişin inceliğini yansıtmak için paragraf düzeyindeki bir yazısında süreci yönetebilme. TDE4.3. Edebî söyleyişin inceliğini yansıttığı yazısında kural uygulayabilme
CEVAP:
Ben, daha deniz görmemiş bir çoban çocuğuyum. Soyum, bu dağların eskiden beri aşinasıdır. Buraların bekçileri gibiyiz.Bu tenha derelerin, bu vahşi kayaların bizi sürü peşinde görmediği gün yoktur. Her gün, testilerimizi aynı pınardan doldurup çıngıraklarımızla kırlara açılırız. Okuma yazmamız yoktur, eski yeni bilmeyiz. Kuzular , bize yılların geçtiğini söyler. Arzu, başlarımızdan yıldızlar gibi yüksektir. Önümüzde bir sürü, yanımızda bir kopek ile, aynı daüssılayı gezdirir dururuz. Her adım, acı bir hatırayı uyandırır. Annem, beni burada bir yaz gecesi doğurmuş. Babam, son sözlerini bu çamlıkta söylemiş. Kuzuyu kurda şu karşıki bayırda, Suna’mın başka köye gelin gittiği akşam verdim.
B) Metindeki altı çizili bölümde virgülün kullanılma gerekçesi nedir?? (10 puan )
ÖĞRENME ÇIKTISI: TDE4.3. Edebî söyleyişin inceliğini yansıttığı yazısında kural uygulayabilme
CEVAP: Altı çizili bölümde virgül, eş görevli söz öbeklerini ayırmak için kullanılmıştır.
9.sinif turk dili ve edebiyati 1.donem 1.yazili sorulari AC İNDİR
