1.Hasan, Elif ve Mehmet kendi aralarında İslamiyet Öncesi Türk edebiyatının sözlü dönemindeki şiirlerle alakalı sohbet etmektedirler.
Hasan: Benim okuduğum şiirde aşk, doğa sevgisi vs. temalar işlenir. Hele ki okuduğum bir doğa şiirinden öyle etkilendim ki adeta o tabiat manzarasını görmeyi istedim.
Elif: Benim okuduğum şiirde çok sevilen bir hükümdarın düşmanları tarafından öldürülmesi anlatılıyordu. Hükümdara ve halkına çok üzüldüm. O kadar çok seviliyormuş ki şiirde halkı için yaptığı iyilikler ve yardımseverliği de anlatılıyordu.
Mehmet: Benim okuduğum aslında şiir gibi şey de değil. Bildiğin düzyazı. Atalarımızın söylediği özlü sözlerden oluşuyor. O sözlerden kendime epeyce ders aldım. Öğüt verici sözlerdi.
Yukarıdaki konuşma metinlerinden yola çıkarak aşağıdaki tablodaki istenilen soruları cevaplandırınız? (3+3+3+3+3+3=18P)
| A. Hasan’ın okuduğu şiire İslamiyet Öncesi dönemde verilen isim nedir Okuduğu şiirin İslamiyet öncesi dönemdeki adı:
| B. Elif’in okuduğu şiire İslamiyet Öncesi dönemde verilen isim nedir ve bu şiirlerin okunduğu törene verilen isim nedir? Okuduğu şiirin İslamiyet öncesi dönemdeki adı:
Törene verilen isim: | C. Mehmet’in okuduğu şiire İslamiyet Öncesi dönemde verilen isim nedir?
Okuduğu şiirin İslamiyet öncesi dönemdeki adı:
| D. Bu dönemdeki şiirler bir çalgı aleti eşliğinde okunurdu bu çalgı aletinin adı nedir ve bu dönemde şairlere verilen isimlerden bir tanesini yazınız?
Çalgı Aleti:
Şair İsmi: |
Hüseyin, okul çıkışında Bozyazı Halk Kütüphanesine çok sık gitmektedir. Bir gün raflarda sözlü kültür ürünlerimizle alakalı bir kitap dikkatini çeker. Kitabı incelemeye başlar.
Kitabın ilk kısmında 13. Yüzyılda yaşamış ve adına fıkralar anlatılan bir mizah kahramanı anlatılır. Bu bahsedilen kişinin Konya-Aksaray civarlarında yaşadığı tahmin edilir.
Kitabın ikinci kısmında Geleneksel Türk tiyatrosuna özgü bir türden bahsedilir. Burada bir sanatçı taklitler yaparak hikayeler anlatır ve insanları eğlendirir.
Kitabın üçüncü kısmında yine geleneksel Türk tiyatrosuna özgü bir türden bahsedilir. Bu türe gölge oyunu da denir. Çünkü perde arkasından adına tasvir denilen bazı şekiller oynatıldığı için bu adı almıştır.
2. Yukarıdaki metinden hareketle kitabın ilk kısmında, ikinci kısmında ve üçüncü kısmında bahsedilen sözlü kültür ürünleri nelerdir? (3+3+3=9P)
Kitabın ilk kısmındaki sözlü ürün:
Kitabın ikinci kısmındaki sözlü ürün:
Kitabın üçüncü kısmındaki sözlü ürün:
TÜRKÜ
Urfa’nın etrafı dumanlı dağlar
Ciğerim yanıyor, gözlerim ağlar
Senin zalım derdin cihanı dağlar
Gezme ceylan bu dağlarda seni avlarlar
Anandan babandan yardan ayrı koyarlar
Urfa dağlarında gezer bir ceylan
Yavrusunu kaybetmiş ağlıyor yaman
Yavrumun derdine bulmadım derman
Gezme ceylan bu dağlarda seni avlarlar
Anandan babandan yardan ayrı koyarlar
3.Yukarıdaki türkü örneği ile ilgili aşağıdaki soruları cevaplandırınız?
A . Türküden üç tane isim tamlaması üç tane de sıfat tamlaması bulunuz? (2+2+2+2+2+2=12P)
İsim Tamlaması:
Sıfat Tamlaması:
4.Türkünün bölümleri nedir ve bu bölümleri türkü üzerinde gösteriniz? (2+2+1+1+1+1=8P)
Türkünün Bölümleri:
ÇAYIR ÇİMEN GEZE GEZE ÇAYIR ÇİMEN GEZE GEZE
Çayır çimen geze geze (oy) Çayır çimen geze geze (of of)
Oldum ben bir geveze(oy) Oldum ben bir geveze
Oğluna meyil verdim Kızına meyil verdim
Darılma hanım teyze(oy ninem oy) Darılma hanım teyze (of ninem of)
Simidimin tablası(oy) Pencereden kuş uçtu(of of)
Geldi düğün haftası(oy) Yandı yürek tutuştu
Gelin olacam diye Yanma yüreğim yanma
Nedir kızın tasası(oy ninem oy) Ayrılık bize düştü (of ninem of)
Pencereden kuş uçtu(oy) Simidimin tablası(of of)
Yandı yürek tutuştu(oy) Geldi düğün haftası
Yanma yüreğim yanma Gelin olacam diye
Ayrılık başa düştü(oy ninem oy) Nedir bunun tafrası(of ninem of)
4 A.Yukarıda Çayır Çimen Geze Geze türküsünün iki farklı şekli vardır. Buna ne ad verilir?(3P)
B.Türkülerin bu şekilde iki farklı şeklinin olma sebepleri hakkındaki düşüncelerinizi yazınız?(8P)
KOŞUK Günümüz Türkçesi
Kar buz kamuğ erüşdi Karlar ve buzlar hep eridi
Tağlar suvı akışdı Dağların suyu aktı
Kökşin bulıt örüşdi Mavimtırak bulutlar belirdi
Kayguk bolup üğrişür Bulutlar kayıklar gibi havada sallanıp duruyor
KOŞMA
Vara vara vardım ol kara taşa
Hasret ettin beni kavim kardaşa
Sebep ne gözden akan yaşa
Bir ayrılık bir yoksulluk bir ölüm
5. Yukarıdaki koşuk ve koşma örneklerini inceleyip aşağıdaki T diyagramını doldurunuz(2+2+2+2+2+2+1+1+1+1+2=20P)
Evvel zaman içinde, kalbur saman içinde, cinler top oynarken eski hamam içinde… Ben deyim şu ağaçtan, siz deyin şu yamaçtan, uçtu uçtu bir kuş uçtu; kuş uçmadı, Gümüş uçtu. Gümüş uçmadı, Memiş uçtu. Uçar mı, uçmaz mı demeye kalmadı; anam düştü eşikten, babam düştü beşikten… Biri kaptı maşayı, biri aldı meşeyi; dolandım durdum dört köşeyi.
Uzak bir ülkede Keloğlan ve annesi yaşarmış. Annesi onu çok sever ` kel oğlum keleş oğlum, canımın içi oğlum, büyüde anana bak, anan yaşlanıyor a oğlum` dermiş. Anası bunu söyledikçe keloğlan hoplar zıplar, şımarır; “A benim canım anam, gözümün nuru anam, hele sen bir yaşlan, keloğlan bakar anam” diye cevap verirmiş.
Bir gün annesi komşuya gitmek için evden çıkmış, çıkarken de, Keloğlan’ı tembihlemiş.
– Sakın ha evden dışarı çıkma, kırmızı taşla maşla oynama, sonra yel alır seni, orada anam diye ağlama.
– Tamam anam, canım anam, hiçbir yere gitmem anam` demiş bizim Keloğlan ve anasının arkasından el sallamış..
Masal bu ya o sırada bir kuş keloğlanın odasının camına gelmiş ve ona seslenmiş.
– Keloğlan keleş oğlan
Neden bu telaş oğlan,
Annen sana kal dedi
Ama sen gel geç oğlan
Kuş cama doğru yaklaşıp;
– Kırmızı taşa bak, hemen olduğun yerden kalk, prensesi bul, çabuk oradan uzaklaş. Diyerek uçmuş gitmiş. Keloğlan ne olduğunu anlamaya çalışmış ama bir türlü çözememiş. Ama içinden bir ses ona adeta baskı yapıyormuş, sanki meraktan çatlayacakmış. Keloğlan evden çıkmış, saatlerce yürümüş, yürümüş ………….
6. Masalın ilk paragrafındaki kısım masalın hangi bölümüdür ve masalın geri kalan kısmını masal özelliklerini de dikkate alarak tamamlayınız? (4+18=22P)
Masalın Bölümü:
Devamı:
10.sinif turk dili ve edebiyati 1.donem 1.yazili sorulari AF İNDİR
