2025- 2026 EĞİTİM- ÖĞRETİM YILI ……………….ANADOLU LİSESİ 11.SINIFLAR SEÇMELİ ORTAK TÜRK EDEBİYATI DERSİ 2. DÖNEM 1. YAZILI SORULARI
1. Balkan Türkleri Edebiyatını inceleyen bir araştırmacı, günümüzde hangi ülke ve bölgelerde yaşayan Türklerden söz ediyordur? Bu ülkelerden beş tanesini yazınız.
2. Kıbrıs Türklerinin zengin bir sözlü ve yazılı edebiyatı vardır. Kıbrıs Türkleri Edebiyatı siyasi, sosyal durum ve etkiye göre dönemlere ayrılır. Bu bilgiler doğrultusunda dönemleri yazınız.
3. Gagavuz ve Nogay Türk Edebiyatlarında ve diğer birçok Türk edebiyatında olduğu gibi sözlü edebiyat, yazılı edebiyata göre çok daha önce ortaya çıkmış ve sözlü ürünler yazılı ürünlere göre daha çabuk olgunlaşmıştır. Bu durumun sebepleri neler olabilir? Açıklayınız.
4. Kırım Tatar Edebiyatının Rus istilasından sonraki göç ve sıkıntı sonrası yaşadığı durgunluk döneminde millî uyanış hareketinin ana kahramanı olan yazar, sadece Kırım Tatarlarının değil, Rusya’daki Türklerin tamamı için önemli bir rol üstlendi. “Dilde, fikirde, işte birlik” sloganıyla Tercüman gazetesini çıkaran Kırım Türk’ü yazar, günlük konuşma dili ve halk edebiyatı üzerinde çalıştı. Dildeki yabancı unsurları temizleyip bütün Türklere ortak edebî dil oluşturma çabası gösterdi. Kadınlara okuma ve yazma öğretmek amacıyla Âlemi Nisvân ve çocuklar için Âlemi Sübyan dergilerini çıkardı.
Yukarıda tanıtılan yazar kimdir?
5. Farsça “yeni gün” anlamına gelen, 21 Mart’ta gece ve gündüzün eşitlendiği (ekinoks) baharın gelişini, doğanın uyanışını ve yeni yılı temsil eden binlerce yıllık kadim bir bayramdır. Orta Asya’dan Balkanlar’a kadar geniş bir coğrafyada Türk dünyası ve diğer topluluklar tarafından kardeşlik, bereket ve yeniden diriliş simgesi olarak coşkuyla kutlanır. Türk kültüründe Ergenekon’dan çıkışı temsilen demirin dövülmesi ile yeniden doğuş günü olarak kabul edilir, bu nedenle “Ergenekon Bayramı” olarak da anılır. Doğanın canlanmasıyla birlikte insanlara umut, barış ve yenilenme mesajı veren kültürel bir miras olma özelliği taşır.
Yukarıda özellikleri verilen Türklerin en eski bahar bayramının adı nedir?
6. Türkiye Türkleri Edebiyatının ana dönemlerini yazınız.
7. Tatar Edebiyatının en çok bilinen isimlerinden ikisini yazınız.
8. Çuvaş Halk Edebiyatındaki “ulıp- ulap” karakterini Türk mitolojisindeki “alp” karakteri ile karşılaştırınız.
9. Azerbaycan Türk Edebiyatının önemli sanatçılarından Bahtiyar Vahapzade’nin yazdığı bu manzume, ikiye bölünmüş Azerbaycan’ın kaderinden bahseder. Vaktiyle Ruslar ve Farslar (Rusya ile İran) arasında Gülüstan mıntıkasında yapılmış anlaşmadan söz eder. Lirik-epik bir tarzda yazılan şiirde, kalıplaşmış dil birimleri ve güçlü bir duygu yoğunluğu kullanılır. Eser, Sovyetler Birliği’nin baskıcı döneminde yazılmasına rağmen Azerbaycan’ın toprak bütünlüğünü savunan cesur bir duruş sergilemiştir.
Bahsi geçen eserin adı nedir?
10. “Biz birbirimizi kandırmayalım ve birbirimize ihanet etmeyelim.” Diye konuşup sandığı açıp, içindeki altın ve gümüşü paylaşıp mutlu bir şekilde yaşayıp gittiler.” Nogay ile Türkmen metninden alınan yukarıdaki cümlelerde iki insan arasında sorunlara yol açan ve sorun çıkmasını önleyen davranış ve tutumlar nelerdir?
2025- 2026 EĞİTİM- ÖĞRETİM YILI …………….. ANADOLU LİSESİ 11.SINIFLAR SEÇMELİ ORTAK TÜRK EDEBİYATI DERSİ 2. DÖNEM 1. YAZILI SORULARI CEVAP ANAHTARI
1. Balkan Türkleri Edebiyatını inceleyen bir araştırmacı, günümüzde hangi ülke ve bölgelerde yaşayan Türklerden söz ediyordur? Bu ülkelerden beş tanesini yazınız.
Bulgaristan, Batı Trakya ( Yunanistan), Makedonya, Kosova, Romanya, Sırbistan (Yugoslavya)
2. Kıbrıs Türklerinin zengin bir sözlü ve yazılı edebiyatı vardır. Kıbrıs Türkleri Edebiyatı siyasi, sosyal durum ve etkiye göre dönemlere ayrılır. Bu bilgiler doğrultusunda dönemleri yazınız.
Osmanlı Dönemi (1571-1878)
İngiliz Dönemi (1878- 1960)
Ulusal Direniş Dönemi (1960- 1974)
Yeni Dönem (1974- ….)
3. Gagavuz ve Nogay Türk Edebiyatlarında ve Türk Edebiyatının diğer birçok Türk edebiyatında olduğu gibi sözlü edebiyat, yazılı edebiyata göre çok daha önce ortaya çıkmış ve sözlü ürünler yazılı ürünlere göre daha çabuk olgunlaşmıştır. Bu durumun sebepleri neler olabilir?
Sözlü edebiyat, yazının icadından önceki uzun dönemde toplumların günlük yaşamı, dini törenleri (sığır, şölen, yuğ) ve kültürel aktarım ihtiyacıyla doğup gelişmiştir. İnsan doğasına daha yakın olan sözün akılda kalıcılığı, anonim yapısı, ozan/şaman geleneği ve göçebe yaşam tarzı, sözlü ürünlerin yazılı olandan çok daha önce olgunlaşmasını sağlamıştır. Sözlü Edebiyatın Daha Fazla Gelişmesinin Temel Nedenleri:
• Tarihsel Öncelik: Söz, yazıdan önce gelir. İnsanlar yazıyı bulmadan binlerce yıl önce düşüncelerini, aşklarını ve acılarını şiir ve destanlarla aktarmıştır.
• Anonimlik ve Toplumsallık: Ürünlerin halkın ortak malı olması (anonimlik), onların dilden dile kolayca yayılmasını ve her söyleyende yeniden zenginleşmesini sağlamıştır.
• Ozan/Baksı Geleneği: Kopuz eşliğinde şiir söyleyen ozanlar, kamlar veya şamanlar, kültürel mirası kuşaktan kuşağa aktararak güçlü bir sözlü gelenek oluşturmuştur.
• Yaşam Tarzı ve Din: Göçebe yaşam, kalıcı yazılı eserlerden ziyade taşınabilir, hafızaya dayalı sözlü ürünleri (destan, koşuk, sav, sagu) teşvik etmiştir. Dini törenler (Yuğ) ağıt geleneğini geliştirmiştir.
• Akılda Kalıcılık: Şiir, hece ölçüsü ve aliterasyonlar sayesinde sözlü ürünlerin ezberlenmesi ve kuşaklar boyu unutulmadan aktarılması yazılı metinlere göre daha kolaydır.
4. Kırım Tatar Edebiyatının Rus istilasından sonraki göç ve sıkıntı sonrası yaşadığı durgunluk döneminde millî uyanış hareketinin ana kahramanı olan yazar, sadece Kırım Tatarlarının değil, Rusya’daki Türklerin tamamı için önemli bir rol üstlendi. “Dilde, fikirde, işte birlik” sloganıyla Tercüman gazetesini çıkaran Kırım Türk’ü yazar, günlük konuşma dili ve halk edebiyatı üzerinde çalıştı. Dildeki yabancı unsurları temizleyip bütün Türklere ortak edebî dil oluşturma çabası gösterdi. Kadınlara okuma ve yazma öğretmek amacıyla Âlemi Nisvân ve çocuklar için Âlemi Sübyan dergilerini çıkardı.
Yukarıda tanıtılan yazar kimdir? İSMAİL GASPIRALI
5. Farsça “yeni gün” anlamına gelen, 21 Mart’ta gece ve gündüzün eşitlendiği (ekinoks) baharın gelişini, doğanın uyanışını ve yeni yılı temsil eden binlerce yıllık kadim bir bayramdır. Orta Asya’dan Balkanlar’a kadar geniş bir coğrafyada Türk dünyası ve diğer topluluklar tarafından kardeşlik, bereket ve yeniden diriliş simgesi olarak coşkuyla kutlanır. Türk kültüründe Ergenekon’dan çıkışı temsilen demirin dövülmesi ile yeniden doğuş günü olarak kabul edilir, bu nedenle “Ergenekon Bayramı” olarak da anılır. Doğanın canlanmasıyla birlikte insanlara umut, barış ve yenilenme mesajı veren kültürel bir miras olma özelliği taşır.
Yukarıda özellikleri verilen Türklerin en eski bahar bayramının adı nedir?
NEVRUZ ( YENİ GÜN)
6. Türkiye Türkleri Edebiyatının ana dönemlerini yazınız.
İslamiyet Öncesi Türk Edebiyatı
İslami Dönem Türk Edebiyatı
Batı Etkisinde Gelişen Türk Edebiyatı
7. Tatar Edebiyatının en çok bilinen isimlerinden ikisini yazınız.
Abdullah Tukay, Alimcan İbrahimov, Naki İsanbet,
8. Çuvaş Halk Edebiyatındaki “ulıp- ulap” karakterini Türk mitolojisindeki “alp” karakteri ile karşılaştırınız.
Çuvaşların “Ulap Destanı” büyük kahramanın halkı ve topraklarını koruduğu seferleri hakkında bilgiler vermektedir. “Ulap” Çuvaşça “alp, kahraman” anlamına gelmektedir. Köprüler yapan, nehir yataklarını açan, dağları göçüren sınırsız bir güç sahibidir. Onun bu hareketleri alpler hakkındaki Türk mitolojisi ile örtüşmekte ve meşhur Türk destan kahramanı Alpamış ile benzerlik göstermektedir.
9. Azerbaycan Türk Edebiyatının önemli sanatçılarından Bahtiyar Vahapzade’nin yazdığı bu manzume, ikiye bölünmüş Azerbaycan’ın kaderinden bahseder. Vaktiyle Ruslar ve Farslar (Rusya ile İran) arasında Gülüstan mıntıkasında yapılmış anlaşmadan söz eder. Lirik-epik bir tarzda yazılan şiirde, kalıplaşmış dil birimleri ve güçlü bir duygu yoğunluğu kullanılır. Eser, Sovyetler Birliği’nin baskıcı döneminde yazılmasına rağmen Azerbaycan’ın toprak bütünlüğünü savunan cesur bir duruş sergilemiştir.
Bahsi geçen eserin adı nedir?
GÜLİSTAN MANZUMESİ
10. “Biz birbirimizi kandırmayalım ve birbirimize ihanet etmeyelim.” Diye konuşup sandığı açıp, içindeki altın ve gümüşü paylaşıp mutlu bir şekilde yaşayıp gittiler.” Nogay ile Türkmen metninden alınan yukarıdaki cümlelerde iki insan arasında sorunlara yol açan ve sorun çıkmasını önleyen davranış ve tutumlar nelerdir?
Dürüst olmak, sadakat ve güven, adil paylaşım, uzlaşma ve iyi niyet.
Metinde anlatılan örnek, insanlar arasındaki ilişkilerde aldatma ve ihanetin çatışma doğurduğunu, buna karşılık dürüstlük, güven ve adil paylaşımın ise huzurlu ve sorunsuz bir yaşamın temelini oluşturduğunu göstermektedir. Bu nedenle kişiler arası ilişkilerde etik ve güvene dayalı tutumlar sosyal uyum açısından belirleyici bir rol oynar.
Ortak Türk Edebiyatı 2. dönem 1. yazılı sorulari a indir
