10.Sınıf Türk Dili ve Edebiyatı 1.Dönem 1.Yazılı Soruları AC

Bülbülüm altın kafeste
Öter aheste aheste
Ötme bülbül yarim hasta
Ah neyleyim şu gönlüme
Hasret kaldım sevdiğime

Ben sana dayanamam yarim
Ben sana aldanamam
Ben sana aldanamam yarim
Yarim ben sana dayanamam

Bülbülleri har ağlatır
Âşıkları yar ağlatır
Ben feleğe neylemişim
Beni her bahar ağlatır

Ben sana dayanamam yarim
Ben sana aldanamam
Ben sana aldanamam yarim
Yarim ben sana dayanamam
1. Yukarıdaki şiir hangi nazım şeklinin örneğidir? (10 puan) Bu nazım şeklini diğerlerinden ayıran özelliğini yazınız.(10 puan)
2. Yukarıdaki şiirin biçim özelliklerini belirleyiniz. (12 puan)
a) Nazım birimi:
b) Ölçüsü:
c) Ait olduğu şiir geleneği:
3. Yukarıdaki şiirin teması nedir? (14 puan)
4. Yukarıdaki şiirden alınan aşağıdaki dizeleri açık ve örtük ileti olmaları bakımından inceleyerek tabloda işaretleyiniz.(12 puan)

DİZE	AÇIK İLETİ	ÖRTÜK İLETİ
Ben feleğe neylemişim Beni her bahar ağlatır
Ah neyleyim şu gönlüme Hasret kaldım sevdiğime
Ben sana dayanamam yarim Ben sana aldanamam
Bülbülüm altın kafeste Öter aheste aheste

KOŞUK
Kar buz kamuğ erüşdi
Tağlar suvı akışdı
Kökşin bulıt örişdi
Kayguk bolup egrişür

Yagmur yagıp saçıldı
Türlük çeçek suçuldı
Yinçü kabı açıldı

Çından yıpar yugruşur
Koydı bulut yağmurın
Kerip tutar ak torın
Kırka koytı ol karın
Akın akar engreşür

Günümüz Türkçesiyle:
Kar, buz, hepsi eridi ;
Dağların suyu aktı,
Mavi bulut belirdi,
Kayık olup salınır.

Yağmur yağıp saçıldı,
Türlü çiçekler çıktı,
İnci (çiçeği) açıldı,
Sandal’la misk yuğruşur

Bulut yağmurunu bıraktı,
(Havaya) ak ağını gerip tutuyor.
O, karını kırlara bıraktı,
Sel(ler) inleyerek akıyor.

5. A) Yukarıdaki koşuk metninin ait olduğu dönemde Türklerin yaşam tarzına dair hangi çıkarımlarda bulunabilirsiniz? (12 puan)
B) Türklerin yaşam tarzını göz önünde bulundurduğunuzda koşuk metninin ait olduğu dönemdeki sözlü ürünlerin dili hakkında neler söyleyebilirsiniz? (12 puan)
6. Öğretmeniniz, edebiyat atölyesi çalışmanız kapsamında sizden bir masalı film şeridi haline getirmenizi istedi. Aşağıda bölümleri düzensiz olarak verilen masal parçalarını film şeridinde olması gereken şekilde sıralayınız.
(18 puan)

	Aslan bundan hiç hoşlanmamış. Gururla kükremiş: — “Hey, koca hortumunu çek de suyumuzu rahat rahat içelim!”Fil ise sakince cevap vermiş: — “Neden ben çekiliyormuşum? Bu dere yalnızca senin değil. Su hepimizin hakkı!”Aslan sinirlenmiş, gözlerini kısmış: — “Ben kralım! Yol vermek senin görevin!” Ama fil dimdik durmuş, hortumunu yere vurmuş: — “Hiç kimse kimseden üstün değil. Bu dere senin kadar benim de!”
	Aslan ve fil yorulup bir an soluklandığında başlarını kaldırmışlar. Gökyüzünde halka çizerek dönen akbabaları görmüşler.Fil’in gözleri büyümüş: — “Bak! Tepemizde bizi bekliyorlar.Aslan durumu anlamış, sesi yumuşamış: — “Biz birbirimizi yok etmeye çalışırken asıl kazanan onlar olacak.”
	Bir zamanlar yemyeşil ormanların tam kalbinde, bütün hayvanların huzur içinde yaşadığı bir yer varmış. Fakat yazın kavurucu sıcağı ormanı kasıp kavurunca, herkes serin bir gölge ve bir yudum su arar olmuş.
	O sırada yükseklerde dolaşan akbabalar kavgayı fark etmiş. Kanat çırparak yaklaşmışlar, gözleri açlıktan parlamış. — “Ne güzel! Biri mutlaka yenilecek. Leşi bize kalacak!” diye keyifle fısıldaşmışlar.
	İşte o anda ikisi de gerçeği görmüş. Kavganın kimseye faydası yokmuş. Hem dostlukla yaşamak varken, birbirlerini tüketmenin ne anlamı varmış? Fil mahcup bir sesle demiş: — “Haklısın dostum. Bu dere hepimizin, kardeşçe paylaşalım.” Aslan da gülümsemiş: — “Evet, orman hepimize yeter. Birlik olursak, kimse bize zarar veremez.”
	O günden sonra aslan ile fil dost olmuş. Ormanın her köşesinde birbirine yardım etmiş, beraber yaşamışlar. Akbabalar ise hayal kırıklığıyla uzaklara uçup gitmiş.
	Bir gün, ormanın güçlü kralı aslan susuzluğunu gidermek için derenin kıyısına gelmiş. Tam suya eğilip içecekken, ağır adımlarla bir fil yaklaşmış. Hortumunu uzatıp suya yönelmiş.