TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI DERSİ 10.SINIF 2.DÖNEM 2.YAZILI SINAV SORULARI (BEP)
DİRSE HAN OĞLU BOĞAÇ HAN DESTANI
Hanlar Hanı Bayındır Han, yılda bir kez herkesi toplar ve eskilerin toy adını verdikleri büyük bir davet ve eğlence düzenlerdi. Yemekler yenir, türküler söylenir, hikâyeler anlatılırdı.
Günlerden bir gün Bayındır Han, yine büyük bir toy düzenlemeye karar verir. Tüm beyleri de bu toya davet eder. Davet edilen herkes çok heyecanlıdır hatta çocuğu olan beyler yanlarında gelenek ve göreneklerini öğrenebilsinler diye çocuklarını da getirirler. Davetli beylerden biri de Dirse Han’dır ama ne yazık ki Dirse Han’ın ne oğlu vardır ne de kızı. Dirse Han kendi hâline çok üzülür. Yemek bile yemeden kalkıp evine dönmek üzere yola koyulur.
Dirse Han, eve gidince çok sevdiği karısına dert yanar. Ona “Benim güzel yüzlüm,söyle bana: Neden bizim de herkes gibi bir çocuğumuz yok? Bugün çocuğu olan beyleri gördüğümde pek üzüldüm. Ne olurdu, bizim de bir çocuğumuz olaydı?” der. Karısı ona açları doyurmasını, fakirleri giydirmesini, borcu olanın borcunu ödemesini ve Allah’a dua etmesini söyler. Dirse Han karısının tavsiyesine uyar. Tez vakitte en maharetli aşçılara türlü türlü yemekler hazırlatıp büyük bir davet verir. Yiyecek ve içecek o kadar çoktur ki tüm açlar doyar. Davetliler giderken de borcu olanlara borçlarını ödesinler diye birer kese altın verir.
Sonra, davete katılan herkesle birlikte Allah’a dua eder.Günler günleri kovalar. En sonunda bir güz vakti, Dirse Han’ın bir oğlancığı olur. Sevinçle karşılarlar oğlancığı. Yine büyük davetler verirler, açları doyururlar, ihtiyaç sahiplerine yardım ederler, doğumu hep birlikte kutlarlar.Sevinçli günlerin ardından zaman hızlı geçer, derler. Bir de bakarlar ki Dirse Han’ın oğlu 15 yaşında bir delikanlı!.. O zamanlarda çocuklara doğduklarında hemen ad koymazlardı. Çocuk bir kahramanlık gösterdikten sonra obanın en saygın kişisi olan Dede Korkut gelip ona ad verirdi. Bizim Dirse Han’ın oğlunun da henüz bir kahramanlık yapmadığı için adı yoktur. Adsız oğlan, arkadaşlarıyla gezer durur.O zamanlarda, yaz aylarında Bayındır Han’ın boğa ve develeri güreşsinler diye serbest bırakılırdı. İşte yine böyle bir yaz gününde bizim adsız oğlan ve arkadaşları güreş alanında toplanıp aşık atarlar. O sırada taşa vursa un eden Bayındır Han’ın en güçlü boğası, burnundan soluyarak hızla çocukların üzerine gelmeye başlar. Diğer çocuklar durumu biraz daha önce fark edip etrafa kaçışırlar. Bizim adsız oğlansa son anda boğanın kendisine doğru geldiğini fark eder.“Kaçmaktansa boğayı durdurmayı denerim.” diye düşünür. Boğa, tozu dumana katarak kendisine doğru öfkeyle koşarken birden elini yumruk yapıp boğanın boynuzları arasına dayar. Boğa, arka ayakları üzerinde sürünerek bir iki adım geriye gider. Bizim Dirse Han’ın oğlancığı vazgeçmez. Ayaklarını yere daha da sağlam basarak yumruğuyla boğayı alnından itmeye devam eder. En sonunda boğa yeterince sersemleyince geri çekilip kuvvetli bir yumruk atar ona. Boğa sersemler ama kısa sürede toparlanıp oğlanın üstüne tekrar yürür. Bizim oğlan, yumruğunu boğanın alnına tekrar dayayıp bu sefer onu güreş alanının girişine kadar sürükler; sonra alnına koyduğu yumruğu birdenbire çekip boğanın tepetaklak yere yuvarlanmasını sağlar. Bunu gören Oğuz beyleri cesareti ve aklından dolayı Dirse Han’ın oğlunu kutlarlar. Gösterdiği bu kahramanlık karşısında kendisine ad vermesi için hemen Dede Korkut’u çağırırlar.
Dede Korkut o zamanların en sevilen müzik aleti olan kopuzunu alıp gelir. Herkesi etrafına toplar. Önce Dirse Han ve oğlunu tebrik eder; sonra da Dirse Han’a, oğluna beylik ile at ve deve vermesini söyler. Adsız oğlana dönerek “Mademki sen bir boğayla baş edebildin, senin adın bundan sonra ‘Boğaç’ olsun oğlum. Adını ben verdim, yaşını Allah versin.” der. Geldiği gibi de atına atlayıp hızla uzaklaşır. O günden sonra bizim adsız oğlanın adı Boğaç olur.
1,2 ve 3.soruları yukarıdaki metne göre cevaplayınız.
1. Hikâyenin kahramanları kimlerdir? ( 15 puan)
2. Boğaç adı çocuğa nasıl ve neden verilmiştir? ( 15 puan)
3. Yukarıdaki hikâyede geçen sözcüklerin anlamlarını yazınız. (5×4= 20 puan)
Kopuz:
Davet:
Tavsiye:
Sevinç:
KURNAZ TİLKİ İLE ÇİRKİN SESLİ KARGA
Tilki aç aç geziyordu. Uzun zamandır hiçbir şey inmemişti midesine. Karnını doyurmanın bir yolunu bulmalıydı. Derken altından geçtiği ulu çınar ağacının üstünden bir karga sesi duydu. Başını yukarı çevirip baktı. Karganın ağzında kocaman bir peynir parçası duruyordu. Bu peynir tilkiyi doyurmaya yeterdi. Hiç vakit kaybetmeden seslendi:
-Karga kardeş o mükemmel ses senin miydi? Yıllardır bu ormanda yaşarım, ama bu kadar güzel öten bir kuş görmedim.Karganın hoşuna gitmişti bu sözler. Kendini daha fazla ispatlamak için yeni şarkılar söylemeyi düşündü. Daha ağzını açar açmaz, gagasındaki peynir yere düştü. Tilkinin isteği yerine gelmişti. Birkaç güzel söz ile peyniri kapmayı başarmıştı. Peyniri midesine indirdikten sonra aval aval bakan kargaya birkaç söz söylemek istedi.
-Eee, karga kardeş, övülmekten bu kadar hoşlanırsan olacak olan budur. Benden sana nasihat, her dalkavuğun söylediğine inanma. Yoksa ağzındakini de kaparlar böyle.
4. Yukarıdaki fabldan çıkarmamız gereken dersler nelerdir?(20 puan)
5. Karganın yerinde sen olsaydın ne yapardın?( 15 puan)
Babasının yüzüne de bakamıyor( ) ağız açıp bir şey söylemeye kendinde kuvvet bulamıyordu( ) Bekir ( )in de içi yanıyordu, çünkü tarlasını yabancıların ölçmesi, sofrasında ekmeğini ölçmeleri gibiydi. Hem kim ve ne sebeple yapıyordu bu işi( )Tarlayı satan yoktu, alan yoktu, satmaya niyeti de yoktu; tarlanın gitmesi canın gitmesi demekti çünkü( )
6. Yukarıda boş bırakılan yerlere uygun noktalama işaretlerini getiriniz.(5×3=15 puan)
10.sinif edebiyat 2.donem 2.yazili sorulari a (bep) indir
