Kazanım: A.2.9. Metindeki anlatım biçimleri ve tekniklerinin işlevlerini belirler.
Büyükçe bir oda… Sade döşenmiş. İç karartıcı bir yeşil kadifeyle kaplı ikili, üçlü koltuklar… Akçaağaç ve siyah deri bantların oluşturduğu ürkütücü bir renk zıtlığına sahip sandalyeler… Külleri temizlenmemiş yanmayan bir şömine… Çok açık bir krom sarısına boyanmış duvarlardan birini tümüyle kaplayan ağır meşe ahşaplı ve kesme camlı bir kütüphane… Kalın perdelerle kapatılmış pencerelerden bir kanat, içeriye biraz hava girmesi için açık bırakılmış. Fazla uzak olmayan Davos dağının tepesinden kopup gelen kar kokulu bir rüzgâr perdeyi havalandırıp odaya doluyor.
1. Yukarıdaki metinde ağırlıklı olarak hangi anlatım türünün kullanıldığını yazınız. (8p)
Kazanım: A.2.12. Metinde edebiyat, sanat ve fikir akımlarının/anlayışlarının yansımalarını değerlendirir.
2. Aşağıdaki cümlede yer alan boşlukları uygun ifadelerle doldurunuz. (2×5=10p)
Tanzimat edebiyatı, kendi içinde birinci ve ikinci dönem olmak üzere ikiye ayrılır. Tanzimat birinci dönem sanatçıları daha çok ………………………………….……..akımının etkisinde kalmışken ikinci dönem sanatçıları …………………………….………… akımından etkilenmiştir.
Kazanım: A.3.3. Metnin tema-konusunu; A.3.4. Metindeki çatışmayı; A.3.5. olay örgüsünü; A.3.6. şahıs kadrosunu, A.3.7. zaman/mekân özelliklerini belirler.
3. Gölge oyunu (Karagöz) ve Orta Oyunu; giriş (mukaddime), karşılıklı konuş-ma (muhavere), fasıl ve bitiş bölümlerinden oluşur. Her bölüm kendi içinde bütünlük gösterir ama diğer bölümlerden bağımsızdır.Aşağıda Karagöz ve Orta Oyunu’yla ilgili bazı bilgiler verilmiştir. Bu bilgilerin, oyunların hangi bölümünde olduğunu karşısına yazınız. (2×6=12p)
| BİLGİ | BÖLÜM |
| Pişekâr’ın “Oyunumuz burada hitam oldu. Sürçülisan ettikse affola.” diyerek oyunu bitirmesi. | |
| Hacivat ve Karagöz’den başka oyunun diğer kişilerinin de bir konu ve olaylar dizisinde gözüküp oyuna katıldıkları bölüm. | |
| Hacivat’ın “Yıktın perdeyi eyledin viran, varayım sahibine haber vereyim heman.” diyerek oyundan ayrılması. | |
| Hacivat’ın “Off … hay Hak!” diyerek perde gazeli söylemesi. | |
| Sadece Karagöz’le Hacivat’ın veya Pişekar’la Kavuklu’nun arasında geçen, yanlış anlamaların sık olduğu; cinas, mecaz ve kinayelerden oluşan, mizahi unsurlara çokça rastlanan bölüm. | |
| Pişekâr ile Kavuklu arasındaki atışmalara diğer oyuncuların da dâhil olduğu, asıl konunun işlendiği bölüm. |
Kazanım: A.3.8. Metnin dil, üslup ve anlatım/sunum özelliklerini belirler.
4. Meddah, sanatını icra ederken bir sandalye üzerine oturmakta, değnek (pastav) ve mendil kullanarak öyküsünde canlandırma ve taklitler yapmaktadır. Değnek, dinleyicinin dikkatini çekmek ve anlatımları güçlendirmek için bir ses efekti olarak veya oyunda anlatılan eşya ve canlıların temsili için;mendil ise ses değiştirmek veya çeşitli karakterlere bürünmek için kullanılmaktadır.Meddah, öyküsünü anlatmaya, değneğini yere üç defa vurarak “Hak dostum, Hak!” sözleriyle ve bir tekerlemeyle başlar.Meddahların oyunlarında kullandığı bu eşyaların meddahlık geleneği içinde simgesel anlamları olduğuna ilişkin tarihi kayıtlar da vardır.
Siz bir meddah olsaydınız, hikâyenizde sopa ve mendili hangi rol veya ifade için kullanırdınız? (2×5=10p)
Sopa :
Mendil :
Kazanım: A.4.8. Metinde millî, manevi ve evrensel değerler ile sosyal, siyasi, tarihî ve mitolojik ögeleri belirler.
17 Eylül 1933 tarihinde Albert Einstein (Aynştayn) imzasını taşıyan bir mektup Atatürk’e teslim edilmek üzere T.C. Başba-kanlığına gönderildi. “Ekselansları” şeklinde başlayan bu mektubun tamamı şu şekildeydi:
Ekselansları; Dünya Birliği’nin şeref başkanı olarak, Almanya’dan 40 profesör ve doktorun bilimsel ve tıbbi çalışmalarına Türkiye’de devam etmelerine müsaade vermeniz için başvuruda bulunmayı rica ediyorum. Sözü edilen kişiler, Almanya’da yürürlükte olan yasalar nedeniyle mesleklerini icra edememektedirler. Çoğu geniş tecrübe, bilgi ve ilim sahibi olan bu kişiler, yeni bir ülkede yaşadıkları takdirde son derece faydalı olacaklarını ispat edebilirler.Bu bilim adamları bir yıl müddetle, hükûmetinizin talimatları doğrultusunda kurumlarınızın herhangi birinde, hiçbir maddi karşılık beklemeden çalışmayı arzu etmektedirler.
Ekselanslarının sadık hizmetkârı olmaktan şeref duyan,
Prof. Albert Einstein
Bu mektuptan sonra Türkiye’ye Avrupa’dan 190 bilim insanı gelmiş ve Türk üniversitelerinde araştırmalar yapmış, dersler vermiştir. ABD Princeton Üniversitesi’nde 1949 yılında Einstein ile görüşen İstanbul Teknik Üniversitesi’nin emekli hocaların-dan Prof. Dr. Münir Ülgür, anılarında bu durumu şu ifadelerle anlatmaktadır. “ABD’de 2,5 sene kaldım. Einstein’ın da orada olduğunu biliyordum. Onunla görüşmeyi istiyordumama bunun gerçekleşebileceğine pek ihtimal veremiyordum. Bir gün üniversitedeki sekreterine telefon ettim ve görüşme isteğimi bildirdim. Hiç beklemediğim bir şekilde hemen olumlu cevap geldi.Bizi hemen kabul etmesinin nedeni, benim Atatürk’ün bir evladı olmamdı. Konuşmalarımız sırasında Atatürk’ü kastederek ‘Siz biliyor musunuz, dün-yanın en büyük liderine sahipsiniz.’ dedi.”
5. Yukarıdaki metinden yola çıkarak Einstein’ın Atatürk’e mektup yazıp bilim insanlarının Türkiye’ye alınması için izin istediği dönemin Türkiye’si hakkında neler söyleyebilirsiniz? 1930’lu yıllarda Türkiye sosyal, kültürel, bilimsel, ekonomik vs. alanlarda nasıl bir ülkeymiş? (15p)
Kazanım: A.4.13. Yazar ve metin arasındaki ilişkiyi değerlendirir.
6. Yukarıda anlatılan anının sahibi Prof. Dr. Münir Ülgür’ün yerinde siz olsaydınız, bu görüşme ve sözler size ne hissettirirdi? (9p)
Kazanım: A.4.3. Metin ile metnin konusu, amacı ve hedef kitlesi arasında ilişki kurar.
7. 2003 yılında, Samsun İstasyon Mahallesi’nde yaşayan ve nadir görülen hastalığı için birçok kez tedavi olmasına rağmen iyileşemeyen Atilla Nuran: “Günde bir kez normal yemek yiyorum. Ondan sonraki zamanlarda da ne bulursam, kumaş, yün, orlon bulup onları yiyorum. Bekçilik yaptığım iş yerinde battaniyeleri yedim diye beni kovdular. 13 yıl önce evlendim ancak 3,5 yıl evli kalabildim çünkü eşim, çeyizini yediğim için beni terk etti. Hiçbir şey bulamazsam üzerimdeki elbiseleri yiyorum. Beni bu hastalıktan kurtarın.” dedi.
Yukarıdakihaber metni için 5N1K sorularına cevap yazınız.(12p)
Ne olmuş? :
Ne zaman olmuş? :
Nerede olmuş? :
Nasıl olmuş? :
Neden olmuş? :
Kimin başına gelmiş? :
Kazanım: A.4.15. Metinlerden hareketle dil bilgisi çalışmaları yapar.
8. Aşağıdaki cümleyi yapısı, anlamı, yüklemin yeri ve türüne göre inceleyiniz. (24p)
• Söyleyecek sözü olmayanlar yüksek sesle konuşur.
Yapısına göre :
Anlamına göre:
Yüklemin yerine göre :
Yüklemin türüne göre :
10.sinif turk dili ve edebiyati 2.donem 2.yazili sorulari h grubu indir
