Çalışma Kitapçıkları

Divan Edebiyatı Çalışma Kitapçığı 5

Yine bezm-i çemene lale fürûzan geldi
Müjdeler gülşene kim vakt-i Çerâgan geldi
Bülbül âşüftelenip bezme gazelhan geldi
Müjdeler gülşene kim vakt-i Çerâgan geldi

1.ve 2.sorular yukarıdaki dörtlüğe göre cevaplandırılacaktır.

1.Yukarıdaki dörtlükte lale, çemen, bülbül, gülşen kelimeleri bir arada kullanılarak hangi sanat yapılmıştır? Yazınız.

2. Yukarıdaki dörtlüğün şairi nasıl bir zihniyete sahiptir? Yazınız.

3. Değildim ben sana mail sen ettin aklımı zâil
Bana ta’n eyleyen gafil seni görgeç utanmaz mı
Yukarıdaki beyitte şair, arkadaşlarının kendisini ayıplaması üzerine, herkesçe bilinen Yusuf ile Züleyha hikayesindeki bir olayı hatırlatarak …………………………….. sanatı yapıyor.

4.Gamım pinhan tutardım ben dediler yâre kıl rûşen
Desem ol bî-vefâ bilmem inanır mı inanmaz mı
Yukarıdaki beyitte pinhan tutmak (gizlemek) rûşen kılmak (açıklamak) kelimeleri arasında …………… sanatı vardır.

5. Yârdan ayrıldım diye gözlerimden akan
Gözyaşı mıdır, nedir, bilmiyorum
Yukarıdaki mısralarda olduğu gibi, bir olayı bilip de bilmezlikten gelme sanatına ne denir?

6. Vurulup tertemiz alnından uzanmış yatıyor
Bir hilal uğruna ya Rab ne güneşler batıyor.
Hilal ve güneşler kelimelerinde hangi söz sanatları yapılmıştır? Yazınız.

7. Divan edebiyatında bir şairin, başka bir şairin şiirini model alarak aynı ölçü, uyak ve redifle yazdığı şiirlere ne ad verilir? Yazınız.

8. Ünlü şairlerin biyografilerinin toplandığı eserlere klasik edebiyatta ne ad verilir?

9. Mecalisü’n Nefasi adlı eserin türü nedir? Bu eserin yazarını yazınız.

10. Divan edebiyatında bir şairin beş mesnevisinden oluşan yapıtına ne ad verilir? Yazınız.

11. Divan edebiyatında tek dörtlükten oluşan nazım biçimlerini yazınız.

12. Aşağıdaki eserlerin kime ait olduğunu yazınız.
Seyahatname:
Cihannüma:
Harname:
Divan-ı Kebir:
Siham-ı Kaza:
Hayriye:

13. Kasidenin özelliklerinden dördünü yazınız.

14. Vesiletü’n Necat adlı eser hangi nazım şekliyle yazılmıştır?

15. Mantıku’t Tayr’ı kim, hangi nazım şekliyle yazmıştır. Eser hangi konuda yazılmıştır? Yazınız.

16. Aşağıda verilen mesnevilen kimlere ait olduğunu yazınız.
Leyla ve Mecnun:
İskendername:
Hüsrev ü Şirin:
Hayrabad:
Garipname:

17. Aşağıda verilen eserleri birer cümleyle tanıtınız, yazarları belirtiniz.
Hadikatü’s Süeda:
Muhakemetü’l Lügateyn:
Şikayetname:
Keşfü’z Zünûn:
Cihannüma:
Mizanü’l Hak:

18. Aşağıdaki cümlelerden bulunan bilgiler doğru ise paranteze D, yanlış ise Y yazınız.
►Peygamberimizi övmek için yazılan kasidelere mersiye denir.
► Kasidede şairin kendini övdüğü bölüme fahriye denir.
► Nedim mesnevi de yazmıştır.
► Şarkılar sadece dört mısrada yani tek dörtlükten oluşur.
► Terci-i bentlerin nazım birimi dörtlüktür.
► Terkib-i bendin terci-i bentten en önemli farkı vasıta beytinin her bendin sonunda değişmesidir.
► Her bendi beş dizeden meydana gelen nazım biçimine murabba denir.
► Terkib-i bend nazım şeklinin en güzel örneklerini 16.yüzyılda yaşayan Fuzuli vermiştir.

Divan Edebiyatı Çalışma Kitapçığı 5 Cevaplar

Yine bezm-i çemene lale fürûzan geldi
Müjdeler gülşene kim vakt-i Çerâgan geldi
Bülbül âşüftelenip bezme gazelhan geldi
Müjdeler gülşene kim vakt-i Çerâgan geldi

1.ve 2.sorular yukarıdaki dörtlüğe göre cevaplandırılacaktır.

1.Yukarıdaki dörtlükte lale, çemen, bülbül, gülşen kelimeleri bir arada kullanılarak hangi sanat yapılmıştır? Yazınız.

tenasüp

2. Yukarıdaki dörtlüğün şairi nasıl bir zihniyete sahiptir? Yazınız.

Şair Lale Devri’nin zevk ve eğlence dolu günlerinde yaşadığı için döneminin izleri görülüyor. Şair, Lale Devri’nin eğlence meclislerini canlı, hareketli ve coşkulu bir üslupla tasvir etmiştir.

3. Değildim ben sana mail sen ettin aklımı zâil
Bana ta’n eyleyen gafil seni görgeç utanmaz mı
Yukarıdaki beyitte şair, arkadaşlarının kendisini ayıplaması üzerine, herkesçe bilinen Yusuf ile Züleyha hikayesindeki bir olayı hatırlatarak ……telmih….. sanatı yapıyor.

4.Gamım pinhan tutardım ben dediler yâre kıl rûşen
Desem ol bî-vefâ bilmem inanır mı inanmaz mı
Yukarıdaki beyitte pinhan tutmak (gizlemek) rûşen kılmak (açıklamak) kelimeleri arasında …tezat…… sanatı vardır.

5. Yârdan ayrıldım diye gözlerimden akan
Gözyaşı mıdır, nedir, bilmiyorum
Yukarıdaki mısralarda olduğu gibi, bir olayı bilip de bilmezlikten gelme sanatına ne denir?

tecahül-i arif

6. Vurulup tertemiz alnından uzanmış yatıyor
Bir hilal uğruna ya Rab ne güneşler batıyor.
Hilal ve güneşler kelimelerinde hangi söz sanatları yapılmıştır? Yazınız.

hilal : mecaz-ı mürsel

güneşler: istiare

7. Divan edebiyatında bir şairin, başka bir şairin şiirini model alarak aynı ölçü, uyak ve redifle yazdığı şiirlere ne ad verilir? Yazınız.

nazire

8. Ünlü şairlerin biyografilerinin toplandığı eserlere klasik edebiyatta ne ad verilir?

tezkire

9. Mecalisü’n Nefasi adlı eserin türü nedir? Bu eserin yazarını yazınız.

Tezkiredir. Mecalisü’n Nefais

10. Divan edebiyatında bir şairin beş mesnevisinden oluşan yapıtına ne ad verilir? Yazınız.

Hamse

11. Divan edebiyatında tek dörtlükten oluşan nazım biçimlerini yazınız.

Şarkı

Tuyuğ

12. Aşağıdaki eserlerin kime ait olduğunu yazınız.
Seyahatname: Evliya Çelebi
Cihannüma: Katip Çelebi
Harname: Şeyhi
Divan-ı Kebir: Mevlana
Siham-ı Kaza: Nefi
Hayriye: Nabi

13. Kasidenin özelliklerinden dördünü yazınız.

-Daha çok din ve devlet büyüklerini övmek amacıyla yazılır.

-Beyit sayısı 33 ile 99 arasında değişir.

-İlk beytine matla, son beytine makta denir.

-Şair mahlasını taç beyitte belirtir.

14. Vesiletü’n Necat adlı eser hangi nazım şekliyle yazılmıştır?

mesnevi

15. Mantıku’t Tayr’ı kim, hangi nazım şekliyle yazmıştır. Eser hangi konuda yazılmıştır? Yazınız.

Gülşehri, mesnevi nazım şekliyle yazmıştır.

Tasavvufi hikayelerden oluşuyor.

16. Aşağıda verilen mesnevilen kimlere ait olduğunu yazınız.
Leyla ve Mecnun: Fuzuli
İskendername: Ahmedi
Hüsrev ü Şirin: Şeyhi
Hayrabad: Nabi
Garipname: Aşık Paşa

17. Aşağıda verilen eserleri birer cümleyle tanıtınız, yazarları belirtiniz.
Hadikatü’s Süeda: Kerbela olayının yer yer manzum parçalarla anlatıldığı mensur bir eserdir. Fuzuli’nindir.
Muhakemetü’l Lügateyn: Farsça ile Türkçe karşılaştırılarak Türkçenin daha üstün bir dil olduğu ortaya konur. Ali Şir Nevai’nindir.
Şikayetname: Fuzuli’nin maaşını alamadığı için yazdığı eleştirel bir mektuptur.
Keşfü’z Zünûn: 15000’e yakın kitap ve risalenin yazarlarıyla birlikte isimlerinin yer aldığı bibliyografya kitabıdır. Katip Çelebi’nindir.
Cihannüma:Uzakdoğu’dan Ortadoğu’ya kadar çok geniş bir coğrafyayı ele alan, coğrafi bilgiler kitabıdır. Katip Çelebi’nindir.
Mizanü’l Hak:  Din, ahlak toplum sorunları üzerine görüş ve ilkelerini ortaya koyduğu yapıtıdır. Katip Çelebi’nindir.

18. Aşağıdaki cümlelerden bulunan bilgiler doğru ise paranteze D, yanlış ise Y yazınız.
►Peygamberimizi övmek için yazılan kasidelere mersiye denir. (Y)
► Kasidede şairin kendini övdüğü bölüme fahriye denir.(D)
► Nedim mesnevi de yazmıştır.(Y)
► Şarkılar sadece dört mısrada yani tek dörtlükten oluşur.(Y)
► Terci-i bentlerin nazım birimi dörtlüktür.(Y)
► Terkib-i bendin terci-i bentten en önemli farkı vasıta beytinin her bendin sonunda değişmesidir.(D)
► Her bendi beş dizeden meydana gelen nazım biçimine murabba denir.(Y)
► Terkib-i bend nazım şeklinin en güzel örneklerini 16.yüzyılda yaşayan Fuzuli vermiştir.(Y)

Divan Edebiyatı Çalışma Kitapçığı 5’i indirmek için tıklayınız.

Divan Edebiyatı Çalışma Kitapçığı 5

Yazdır

Yazar hakkında

Süleyman Kara

Öğrenci ve öğretmenlere faydalı olmak için onlara kaliteli edebiyat sitesi olan edebiyat sultanını sundum.

Yorum yap